Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa
Nga murahu ha u lenga hau fhira ṅwaha, ḽaiburari ya Vleifontein i tsini na u fhela. Musi i tshi thoma yovha i tshi touvha fulufhelo la vhadzulapo, fhedzi havha na dzi khaedu dze dza lengisa mushumo fhedzi zwa zwino iḓo ḓisa tshumelo ya khwine ya zwa pfunzo kha vhathu.
Ḽaiburari iyo i khou lavhelelwa u ḓou thusa vhathu vha bvaho kha vhupo ha tsini u fana na Hamaila na zwiṅwe zwisi zwa tsini.
Mushumo wau fhaṱa ḽaiburari iyi wo thoma nga Khubvumedzi 2022 fhedzi ha imiswa nga murahu ha miṅwedzi mivhili musi ra konṱiraka, Malerate Construction, vha tshi lamba mushumo. Vha muhasho wa tshumelo ya vhathu, dzi bada na themamveledziso (LDPWRI) vho khwaṱhisedza zwauri Malerate Construction yovha yo neiwa thendela ya masheleni a paḓaho R10.55 miḽiyoni.
Nga nwedzi wa Nyendavhusiku 2022, Malerate Construction yo ḓou ḓi bvisa lwa tshiofisi kha mushumo uyo, vha tshiri hu na dzi khaedu u fanana na zwiṱereke zwa mishumo, mbilo dza SMME, mutsho wo imaho ngauri, na u gonya ha nyinga pfuma.
Vha muhasho wa tshumelo dza vhathu, vho thoma vha wana thendelo kha muhasho wa mitambo, vhutsila na mvelele, vho ḓou fhaladza thendela ya vha Malerate nga 20 Nyendavhusiku 2022. Vha Malerate vhovha vhe na vhuḓifhinduleli hau fhaṱa ḽaiburari, fhethu ha vhalindi vha tsireledzo, u tingeledza na fhethu hau ima dzi goloi.
U imiswa ho sia vhadzulapo vho sinyuwa hone vha tshi khou ṱoḓa u vhona vhathu vha tshi dzhia vhuḓifhinduleli nga kha mushumo uyu. Vhadzulapo vhovha vha tshi vhilaedzwa ngau vhona tshifhaṱo itsho tshi tshi sokou ima husina mvelephanḓa. Nga Ṱhafamuhwe 2023, vha muhasho vho bvisela khagala zwauri ra konṱiraka vho badelwa masheleni a swikaho R743,093.15 kha mushumo we wa shumiwa uya nga ha konṱiraka.
Uya nga vha LDPWRI, mushumo wovha wo vhetshelwa uri u ḓo bvela phanḓa musi hu tshi tholiwa rakonṱiraka muswa. U thomani, hovha hu tshi khou lavhelelwa uri rakonṱiraka muswa vha ḓo tholiwa nga Lambamai 2023, hune ḽaiburari yovha i tshi khou fanela u fhela nga Shundunthule 2024. Fhedzi vhasi kone u zwi swikelela.
U lenga uho ho kombetshedza vhadzulapo, zwihulu vhagudiswa, uri vha dzhie lwendo lwa 26km u ya Louis Trichardt u shumisa ḽaiburari. Zwi tshi tevhela miṅwedzi ya usa ḓivha uri hu khou itea mini, mushumo wo ḓou humela ngonani.
Musi vha tshi humbelwa zwidodombedzwa zwa nga ha mushumo wo salaho, vha Rembuwa Trading, Vho Livhuwani Ndou vho ḓou hana u fhindula. "Athingo saina thendelano na nthihi na muhasho zwine zwa kombetshedza uri ndi fhindule mbudziso dza vha nyanḓadza mafhungo. Zwoṱhe zwo dzula zwavhuḓi, ahuna ane a khou gungula, hone nṋe athi badelwi nga vha nyanḓadza mafhungo. Avha mphe tshifhinga," Vho Ndou vha amba.
Nga tshifhinga tsha musi vha Limpopo Mirror vha tshi dalela afho, ho vhonala zwauri vhunzhi ha mushumo ndi une wo no khunyeledzwa, hune hovha hu na vhaṅwe vhashumi afho hune ha khou fhaṱiwa.
Muṅwe wa vhagudiswa Musa Mufamadi o ṱahisa u rulea hawe. "Rovha ro bilufhala musi ra konṱiraka a tshi ṱuwa. Husina dziṅwe dzi ḽaiburari tsini, u ya Louis Trichardt zwovha zwi tshi ḓura. U vhala u hayani nazwo zwia konḓa nga nwambo wa phosho, lune ḽaiburari iḓo thusa khau vhala sa izwi hu tshivhi husina vhathu vhane vha ita phosho, vhathu vhay kona u vhala nga eṱhe hone zwi ṱuṱuwedza vhathu uri vha vhale zwihulu kha vhana vhaṱuku," amba.
Vhaṅwe vhagudiswa vhari vho lindela ḽaiburari iyi nga maṱo matswuku uri i vulwe hafhu vha tshiri hu ḓo vha thusa vhukuma khau shumisa internet, u ita dzi ṱhoḓisiso dzavho na thekinolodzhi ine ya ḓo thusa kha zwa dzi digithaḽa.