Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vhuṱambo ha ṱano la tshitshavha ha Vhembe, ho farwaho nga Ḽavhuṱanu ḽo fhiraho (10 Phando) holoni ya tshitshavha ya Vleifontein, ho sumbedzisa uri ṱano la tshitshavha li kha ḓi tshila nahone li khou bvela phanḓa na u ṱuṱuwedza vhuthihi ha matshilisano ngeno i tshi khou ita uri vhaswa vha vhe kule na ṱhuṱhuwedzo dzi tshinyadzaho dzi ngaho vhugevhenga, u ḓifara luvhi, na u shumisa luvhi zwidzidzivhadzi na zwikambi.
Vhuṱambo uhu, ho dzudzanywaho nga u farana zwanḓa ha vha Murongwe Enrichment Projects na khoro ya Vhutsila ya Lushaka ya Afrika Tshipembe, ho ita uri Vleifontein na mivhundu ya tsini vha ime musi vhadzulapo vha tshi ḓala holoni u ṱalela vhaswa vhane vha ḓi dzhenisa kha zwa matambwa vha tshi khou sumbedza vhukoni havho zwi tshi vhonwa.
Zwigwada zwa ṱano la tshitshavha zwi bvaho mivhunduni i ngaho Bunzhe, Tshikuwi, Khubvi, na vhahashi, Vleifontein, vho ṋekedza mveledziso dza luvhanḓeni dzi takadzaho dze dza vha dzi tshi ita uri vhaṱaleli vha mbvumbvusee. Ḓirama dza luvhanḓeni dzo vha dzi tshi amba nga ha thero dza vhutshilo ha ḓuvha na ḓuvha, dzi ngaho vhushai, vhutshinyi, na u tambudzwa miṱani zwo ḓi sendeka kha mbeu.
Muṅwe wa vhadzudzanyi vha vhuṱambo uvhu ndi mulwela mveledziso ya tshitshavha a ḓivheaho sa Vho Nndoweni Malala. "Vhuṱambo ha ṱano ya tshitshavha ha Vhembe ndi pulatifomo yo livhiswaho kha u bvukulula vhukoni vhuswa ha vhutsila ha u tamba luvhanḓeni. Tshiitea itshi tshi bvisela khagala vhukoni ha vhutsila vhune ra vha naho kha dzingu ḽa Vhembe. Ri nga si tendele vhaswa vhashu vha tshi fhelela fhethu huthihi ngeno vhe na vhukoni vhunzhi vhune ha nga ṱuṱuwedzwa uḓi bvisela nnḓa kha shango ngau angaredza," vha amba.
Vho Malala vho engedza nga uri vhuṱambo ho vha tshipikwa tsha mbekanyamushumo ya mushumo wa tsimu yo khwaṱhaho, hune zwigwada zwo shelaho mulenzhe zwa khwinisa vhutsila hazwo nga fhasi ha vhulavhelesi ha vhashumi vha ṱano vha re na tshenzhemo. Vho livhuwa tshikolo tsha u Reila tsha Teles, Thukhutha Entertainment, na Ndima Visual Arts NPC kha thikhedzo yavho ya ndeme kha u bvelela ha vhuṱambo.
Vho Musiiwa Makumbi, murangaphanḓa wa Tshigwada tsha Theatre tsha Narrowgate u bva Vleifontein, vho khoḓa vhukando uhu sa tshenzhemo khulwane. "Yo vha tshenzhelo i mangadzaho. Nga nnḓa ha tshikhala tsha u sumbedza vhukoni hashu ha u sika, ri dovha ra dzhiela nṱha tshikhala tsha u kovhelana vhukoni na nḓivho vhukati hashu sa vhashumi vha ṱano la tshitshavha. Nga dzipulatifomo dzi ngaho hedzi, a zwi timatimisi uri theatre ya tshitshavha ngei Vhembe i ḓo bvelela."
Muhali wa theatre ya tshitshavha Elmond Mandule na ene o vha a tshi khou penya nga u ḓikukumusa musi a tshi khou ṱalela murafho u tevhelaho u tshi dzhia thanda khae. "Vhumatshelo vhu a penya. Vhaswa avha vha do isa theatre ya tshitshavha kha inwe level. Ri fanela u dzula ri tshi vha eletshedza," ho amba doyen wa theatre ane a vhonala o takadzwa.