Tshiṱori nga Kaizer Nengovhela. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Mugidimi wapo Dr Andy Ramavhanda wa Louis Trichardt o vhuya u bva kha muṱaṱisano ya Boston ino vhege na Mendela ya ṋaledzi dza rathi ine ya funeswa - ine ya ṋewa vhagidimi vhane vha fhedza miṱaṱisano ya Ḽifhasi ya Abbott yoṱhe ya rathi ya u thoma: Tokyo, Boston, London, Berlin, Chicago na Ḓorobo ya New York.
Boston mbambe yo vha hone nga ḽa 21 Lambamai , na vhagidimi vha 28,845 vho thoma na mbambe. Kha Ramavhanda, wea tou thoma u gidima miṅwaha ya malo yo fhiraho, tshenzhemo yeneyo yo vha i sa hangwei. O fhedza nga tshifhinga tsha 3:49:25, a vha kha vhuimo ha vhu 11 460 nga u angaredza.
"Ndo vha ndi sa ḓivhi zwine nda fanela u zwi lavhelela, fhedzi u fhedza mbambe zwo vha zwi tshi tou vha muḽoro wanga. A hu na nḓila pfufhi hafha. U bvelela zwi bva kha u sa fhela mbilu. U konḓelela ndi mvelelo dza awara ndapfu dza vhugudisi vhu konḓaho. Ndo bveledza vhuimo ha u sa fhela mbilu he nda vha ndi sa vhuyi nda ḓivha uri ndi naho," a amba.
Mugidimi ane a vha na lufuno, Ramavhanda u ṱoḓa u fhedza mbambe dzi sa fhiriho 10 ṅwaha muṅwe na muṅwe. "U swika zwino ṅwaha uno, ndo gidima lwa fumi-malo," o ralo. O guda a si na mugudisi, a tshi ḓitika nga ndayo yawe.
"U gidima mbambe ya Boston zwo ntsumbedza uri ndi nga ita tshiṅwe na tshiṅwe tshine nda vhea muhumbulo wanga khatsho. U shumisa muhumbulo ndi zwa ndeme. Muthu u tea u ḓilugisela muhumbuloni - zwi tou vha khagala uri na muvhilini - fhedzi ngauri zwi na khaedu, arali vha si na nungo muhumbulonini, zwi ḓo kwama fulufhelo ḽavho nahone zwenezwo zwi ḓo kwama nga nḓila i si yavhuḓi kushumele kwavho," o ralo.
Lwendo lwa Ramavhanda lwa u ya kha Mendela ya Ṋaledzi dza Rathi lwo thoma nga 2019 musi a tshi fhedza Marathoni ya New York. Vho bvela phanḓa na u gidima Marathoni ya Berlin nga 2022, vha tevhelwa nga marathoni ya Chicago na London nga 2023. Ṅwaha wo fhiraho, vho dovha vha engedza Tokyo kha mutevhe wa zwithu zwe vha zwi swikelela.
Tsini na hayani, o no fhedza mbambe dza Comrades dzo vhalaho khathihi na dziṅwe marathoni nnzhi na zwiitea zwa kule vhukuma. Nga la 8 dza Ṱhangule, u khou dzudzanya u vha kha mutevhe wa u thoma ngei Pietermaritzburg kha Mbambe yavho ya vhusumbe ya Comrades.
Musi a tshi vhudziswa uri u linganisa hani mushumo une wa ṱoḓa zwinzhi na u gudisa, Ramavhanda o amba uri u ḓiṋea tshifhinga tsha u ita nyonyoloso ndi zwa ndeme. "Zwavhuḓi nga ha u gidima ndi uri u nga zwi ita huṅwe na huṅwe, na nga ngomu dzharaṱani yau. Nḓila i dzula yo vulea," a ralo.
Sa dokotela wa zwa ngalafho, u ṱuṱuwedza muṅwe na muṅwe uri a vhee phanḓa u ḓiḓowedza. O engedza nga uri: "U ita nyonyoloso ndi zwa ndeme, hu sa londwi vhuimo haṋu."