Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Mvula i sa fheli zwa vhege yo fhiraho yo vhanga miḓalo mihulwane kha tshipiḓa tsha devhula-vhubvaḓuvha ha tshiṱiriki tsha Vhembe, nga maanḓa miḓanani i ngaho Matiyani, Josefa, na Mhinga ngei vhuponi ha HaMalamulele. Nṱhani ha u pembelela Ḓuvha ḽa Vhafunani nga Ḽavhuṱanu ḽo fhiraho, vhadzulapo vho ṱoḓa u tshidza thundu dzavho musi maḓi a miḓalo a tshi khou ḓala mahayani avho.
Miḓalo yo vhanga tshinyalelo khulwane kha mahaya, dzibada, na dzi themamveledziso, hune miṱa i anganyelwaho u paḓa ya 60 yo kwamea vhukuma. Kha zwenezwi, mahaya a 23 o tshinyadzea tshoṱhe, ngeno 37 yo tshinyadzwa lwo kalulaho .
Muṅwe wa vhadzulapo vho kwameaho, Khazamula Mathebula, o ṱalusa vhuleme honoho vhu tshi ofhisa. "Maḓi a miḓalo a ḓa nga u ṱavhanya. Ro vha ri tshi ofhela matshilo avhadzulapo. Iṅwe ya phera dzi re kha nndu yofhatwaho nga zindina zwamavu yashu yo vha yo fheliswa tshoṱhe, ngeno dziṅwe mbili dzo bveledza zwikhala zwihulwane. Zwo vha zwi tshi vhaisa mbilu, nahone ro vha ri sa ḓivhi uri ri ye ngafhi ngauri maḓi o vha e fhethu hoṱhe. Na dzibada dzo vha dzi sa koni. Ro ita khumbelo ya nnḓu ya RDP miṅwahani yo fhiraho fhedzi a ro ngo bvelela. Ri ṱoḓa thuso yo ṱavhanyiswaho," vha ralo.
Mukhantseḽara wa wadi ya Matiyani Vho Henry Chauke vho humbula nḓila ye vhaṅwe vhadzulapo vha vha vha tshi fanela u gonya ngayo kha mmbete wavho u itela u shavha maḓi ane a khou gonya. "Vhathu vho xelelwa nga zwithu zwoṱhe - zwithu zwavho zwa ndeme, zwiḽiwa, na bugu dza tshikolo. Ro kona u phulusa vhadzulapo vhanzhi. Tshiṅwe tsha zwifhinga zwi ṱungufhadzaho vhukuma ho vha hu mme we a vha a tshi fanela u swika kha Kiḽiniki ya Matiyani u bva kha Josefa na ṅwana wawe ane a khou lwala. Bada dzo vha dzo ḓala nga maanḓa u itela goloi, ngauralo ro vha ri tshi fanela u tshimbila nae kiliniki," vha ralo.
Muambeli wa Masipala wa Collins Chabane Vho Robert Mathye vho khwaṱhisedza uri zwigwada zwa u langa khombo zwo rumelwa u itela u ṱola tshinyalelo. "Nnḓu dza 37 dzo vha dzo tshinyala nga zwiṱuku, nahone ṱhanga dzo fhufhiwa, zwa sia miṱa i tshi vhonala. Thambo dza muḓagasi dzo vhalaho dzo vha dzi fhasi, dzi tshi khou thithisa muḓagasi, nahone dzibada na buroho zwo fheliswa, zwa vhea zwitshavha zwo fhambanaho," vha ralo.
Vho Mathye vho engedza nga uri naho hu si na u huvhala ho vhigwaho, ho vha hu tshi khou itwa vhuḓidini ha u thusa nga u ṱavhanya. "Phathu dza zwiḽiwa, u ṱanzwa luphuse, na zwiṅwe zwithu zwa ndeme zwo phaḓaladzwa, nahone ho thomiwa vhudzulo vhuthihi ha tshifhinganyana, hu na pulane dza vhudzulo ho engedzeaho vhune ha khou bvela phanḓa. Masipala u khou ṅwala u tshinyadzwa na u dzudzanya vhuḓidini ho engedzeaho ha u thusa."
Vho amba uri maga a tevhelaho a ḓo katela u bvela phanḓa na u ṋetshedza zwithu zwine zwa ṱoḓea, thikhedzo ya muhumbulo kha miṱa yo kwameaho, na u ṱavhanya u fhaṱa vhudzulo ha vhudzulo ha tshifhinganyana. "Ri khou shumisana na thimu dza vunḓu na dza lushaka u itela u lugisa mahaya, u vhuedzedza maanḓa, na u vhona uri a hu na muthu o siwaho kha maitele a u vusuludza," vho ralo.