Tshiṱori nga Anton van Zyl. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vhukavha mabupho ha PR Mphephu fhaḽa Vuwani hu nga vusuludzwa ha thoma hafhu u shuma arali zwine vha Gateway Airports Authority Limited (GAAL) vha khou dzudzanya u ita zwa tshimbila ngandila ine vhakhoudzanyisa zwone. Khumbelo yau ita khumbelo (RFP) ndi ye ya anḓadzwa ṅwedzi wo fhiraho, vha tshi humbela vhoradzithendara uri vha ḓise khumbelo dzavho u itela u vusuludza na vhulangi ha vhukavha mabupho.
Afha PR Mphephu ndi huṅwe ha fhethu hune ha dzhielwa nṱha. Ndi he ha fhaṱiwa nga tshifhinga tsha muvhuso wa Venda hone ho neiwa dzina ḽa muphuresidennde wa kale wa muvhuso wa Venḓa. Nga tshifhinga tsha muvhuso uyo, PR Mphephu hovha hu tshi khavha mabupho maṱuku na mahulwane khathihi. Hovha hu tshi shumiswa u fara maṱano nga minwaha ya dzi 1990s.
Kha zwiteṅwa zwe zwa kumedzwa nga vha GAAL, hu katelwa tshifhaṱo tsha u awela, tshiṱitshi tsha mulilo kana zwi vhaswa, na bada ya mithara dza 1,800, hune ha shumiswa nga mabupho maṱuku, dzi dzhethe ṱhukhu, na dzi dzhethe ndapfu dzine dza ṱoḓa u lugiswa nau ṱoliwa."
Naho zworalo, lwa minwaha ine ya fhira ya furaru, vhukavha mabupho afho ho ḓou tshinyadzea. Bada yau tshimbila mabupho hovha hu si tsha ṱhogomeliwe, hone na tshomedzo dzau tingeledza dzovha dzo no bvisiwa nga vhadzulapo vha vhupo ha tsini, vhane vhovha vha khou shumisa fhethu afho u laṱela mathukhwi.
Nga ṅwaha wa 2016, fhungo iḽi ho ḓouvha na nyambedzano nga haḽo phalamenndeni musi hu tshi vuwa mbudziso yo livhiswa kha vhe vhavha vhe minisiṱa vha vhuendi nga tshifhinga itsho, Vho adv TE Mulaudzi. Vho ḓou livhiswa kha ṱhoḓisiso dzine dzo itiwa nga vha muhasho wa vhuendi nga 2010, zwe zwa ḓo bveledza zwauri mukhavha mabupho afho ndi hune hu nga kona u shuma. Izwo hovha hu tshipiḓa tsha vha Limpopo Airlift, hune tshipikwa hovha u ḓisa nḓila na tsivhudzo kha vha mabupho vunḓuni.
"Vha muhasho wa vhuendi Limpopo vho ḓou dzhia tsheo yau ima lwa minwaha nyana vha sa athu u sedzulusa vhukavha mabupho ha Vuwani kana PR Mphephu, na huṅwe vhukavha mabupho kha vunḓu ḽa Limpopo. Izwo zwovha zwi tshi ḓo sedzesa mveledziso dzine dza khou itea kha vhupo vhune ha fana na Lephalale, Musina ( vhe na SEZ), na Tubatse," minisiṱa vha amba.
Fhedzi nga murahu ha minwaha, nga 2021, PR Mphephu Airport ho ḓou valiwa. Zwiṅwe zwa zwivhangi zwa uri hu valiwe hovha huuri zwo itiswa nga mvelele dza u ṱolwa ha PR Mphephu Airport.
Hu vhonala husina zwinzhi zwe zwa bveledzwa kha miṅwaha ye ya tevhela, u swika hu tshi vha na nyanḓadzo ya vha GAAL ṅwedzi wo fhelaho nga vha RFP. Ha ḓou fariwa muṱangano mupfufhi afho PR Mphephu Airport nga Lavhuṋa ḽa raru Tshimedzi.
Muofirisi muhulwane wa GAAL, Vho Mokgadi Matli, vho ḓou vhudza vha SABC kha nyambedzano zwauri tsheo yau vusuludza PR Mphephu Airport yo ḓiswa nga zwiimiswa zwinzhi. "Bono ḽa PR Mphephu ndi u sika fhethu nau fhaṱa vhushaka vhukati ha PR Mphephu na vhuṅwe vhukavha mabupho ha lushaka," Vho Matli vha amba.
Vha RFP ho zwi bvisela khagala uri PR Mphephu hu ngasi ḓou itiwa havha ha phuraivethe. Fhedzi, hu kunga kana u ṱanganedza luṱa lune sekhithara ya phuraivethe ha ḓo kona u swika, mveledziso, u shumisa, na uri afho fhethu hu kone u sika mishumo na zwikhala zwa ikonomi u mona na tshiṱiriki tsha Vhembe.
Vha GAAL vha ḓo dzulela uvha vhane kha vhukavha mabupho fhedzi vha ḓo ṋea zwikhala zwau shuma nau langa kha vhoradzithendara.
Vhoradzithendara vha fanela u ita khumbelo kha zwiteṅwa zwi tevhelaho:
Vhulangi ha vhukavha mabupho.
U vusuludza nau khwinifhadza vhukavha mabupho.
Commercial na fixed-base operations ha vhukavha mabupho.
Mveledziso/ u aluwa ha vhukavha mabupho.
"Vha GAAL vha ṱuṱuwedza vhoradzithendara uri vha shumisane khwine nau sika thimu kana vhashumisani vhane vha na tshenzhemo, vhukoni, na nḓila dzau bveledza huu itela vhukavha mabupho na vhadzulapo u mona na vunḓu ḽa Limpopo, zwihulu vhadzulapo vha tsini na PR Mphephu Airport.
Ḓuvha ḽa u vala u ḓisa dzi khumbelo ndi ḽau thoma ḽa ṅwedzi wa Ḽara.