Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Tshigwada tsha matshudeni vha 83 vha kale ubva gudedzini lapfunzo lakale la Tshisimani, vhane zwino ndi vhadededzi na vharangaphanḓa vha zwikolo, vho ṱangana u itela u tandulula zwikhala zwa pfunzo. I ḓivhiwa sa "Khoḽedzhi ya Tshisimani 90–93 Cohort," tshigwada tsho thomiwa lwa tshiofisi nga ḽa 21 Ṱhafamuhwe ngei Babylon Park Thohoyandou.
U thomiwa ho vha hone nga vhathu vha 20, fhedzi u bva tshe tshetsho vhurangeli ho aluwa u swika kha 83. Vhukando vhu sedza kha u khwinisa vhukoni ha u vhala na u ṅwala, u lwa na khakhathi dzo thewaho kha mbeu (GBV), na u ṱuṱuwedza u ya tshikoloni tshifhinga tshoṱhe. Tshisimani College, ine ya ḓivhelwa u bveledza vhunzhi ha vhagudisi vha nṱha vha shango, i dzhielwa nṱha nga vhathu vhanzhi nga ṅwambo wa miṋeelo yayo kha sekithara ya pfunzo.
Tshiitea tshihulwane tsha u thoma tsha tshigwada tshi ḓo itea nga ḽa 19 Lambamai, nga tshifhinga tshine komiti ya mushumo ya nnyi na nnyi ya ḓo nangiwa u itela u lavhelesa mishumo na u vhona uri hu na u katelwa kha zwiṱiriki zwoṱhe. Miraḓo i ḓo dovha ya ṅwala ndayotewa, u thoma zwivhumbeo zwa masheleni, na u ṱalusa vhuḓifhinduleli ha vhaimeleli vha dzingu.
Mudzulatshidulo Vho Ndutanyeni Munyamela vho ombedzela ndeme ya u dzhenelela ha tshitshavha nga kha vhuḓidini ha u swikelela vhathu vhapo vhane vha khou sedza kha GBV, vhugevhenga, na u ya tshikoloni. "Vhukonani ha mashango a nnḓa vhu ḓo ri tendela u guda kha maṅwe mashango nga ha u lwa na khaedu dza mveledziso na u khwinisa vhukoni ha u vhala na u ṅwala na u vha na mbalo. Ri ḓo vhuisa vhukoni uhu kha Afrika Tshipembe," vha ralo.
Miraḓo minzhi i fara zwikhala zwa vhurangaphanḓa zwikoloni zwavho nahone vha tenda uri u shumisana zwi nga ṱuṱuwedza tshanduko i re na ndivho ya khwine. Muṱangano wa u thoma u ḓo sedza kha u khwaṱhisa komiti nga u engedza miraḓo i bvaho kha madzingu o fhambanaho, u fhedzisa ndayotewa, na u thoma maitele a vhuḓifari.
Ndivho i ḓo dovha ya katela u ṱuṱuwedza vhuḓifari ha muvhili nga kha mishumo ya mitambo na mvelele. Zwiṅwe hafhu, tshigwada tshi ḓo topola miraḓo i re na vhukoni ho khetheaho - u fana na vhafunzi, vhaṋe vha mabindu, na vhaeletshedzi - u thusa u tandulula mafhungo a matshilisano. Tshipikwa tshavho tsha tshifhinga tshilapfu ndi u sia ifa ḽa tshifhinga tshilapfu ḽa tshanduko yavhuḓi, u vhona uri vhuḓidini havho vhu vhuedza mirafho i ḓaho.
Muofisiri wa vhudavhidzani Vho Mudau Albert vho engedza nga uri nyendo dzavho dzo pulaniwaho dzi ḓo dovha dza khwaṱhisa vhushaka ha matshilisano. "Ri ḓo tumbula na u tandulula khaedu dza muthu nga eṱhe, u thusana kha matshilisano ngeno ri tshi khou haseledza mafhungo kha vhupo vhuswa. Hezwi zwi ḓo ṱuṱuwedza vhuḓifari na u ṱuṱuwedza mavhonele avhuḓi," vho ralo.