Tshiṱori nga Maanda Bele. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Nga Mugivhela madekwana, nga ḽa 28 Fulwi, ngei Melrose Arch, Johannesburg, Gauteng - tshikhala tshine kanzhi tsha vha tsho vhetshelwa vhaṅwali vha re na vhutsila na vhahulwane vha dzi nyanḓadzamafhungo vhane kanzhi vha dzulaho ḓoroboni – dzina ḽa mushwuhana wa Elim ḽo vha ḽi tshi pfala nga maanḓa na u ḓikukumusa. Dzina iḽo ḽo vha ḽi ḽa Thembi Siaga, ramafhungo muswa u bva tshivhindini tsha vhupo ha mahayani ha Limpopo, we a nangiwa sa muṅwe wa vho ramafhungo vha khwine kha khethekanyo ya Vhuvhigi ha Tshumelo ya Tshitshavha kha Pfufho dza Vhuṅwali ha Vhuṅwali ha Sikuvile dza 2025 dza Bannga ya Standard.
Pfufho idzi dzo vha dzo farelwa nga Foramu ya Vhadzudzanyi vha Lushaka ya Afrika Tshipembe (Sanef), vha tshi khou shumisana na vha Standard Bank. Tammy Jane Fray u bva kha GO yo thewaho East London!
"Ngoho, ndo vha ndo tshuwa," Siaga o elekanya nga u ralo. "A tho ngo vhuya nda humbula uri ndi nga pfa dzina ḽanga ḽi tshi vhidzelela luvhanḓeni lwo ḓalaho vhoramafhungo vha nṱha vha Afrika Tshipembe. Zwo vha zwi tshi khou nkonḓela - u ḓikukumusa, u sa tenda, u livhuwa ho dzikaho. Fhedzi zwihuluhulu, zwo nkhumbudza uri ndi ngani ndo nanga nḓila iyi: u ṋea ipfi zwitshavha zwine kanzhi zwa dzhielwa fhasi."
Zwe zwa ita uri mafhungo a vhe na ṱhuṱhuwedzo khulwane ndi u konḓelela murahu hayo. Vhaṋe vha tshikolo vho hana u ṱanganelana, vha ramilayo vho vha vha tshi khou thuthubiswa nga matombo, nahone phindulo dzo vha dzi tshi khou ṱahela. Fhedzi Siaga - o ḓiṱama nga vhuḓi pfele, tshiṅwalo na ndivho - o vha a tshi dzulela u bvisa zwa khwiṋe.
Nahone zwenezwo, mudzudzanyi wa Limpopo Mirror Vho Anton van Zyl, ndi zwone zwine zwa mu fhambana na vhaṅwe vho ramafhungo.
"Thembi ndi muṅwe wa vhoramafhungo vha sa anzeli u wanala vhane vha fhaṱa fulufhelo nga u dzulela u ṋetshedza mushumo wa vhuimo ha nṱha," ho amba Van Zyl. "U shuma kha vhupo hune zwishumiswa zwa vha zwiṱuku, tshutshedzo ndi dza muthu nga eṱhe, naho zwo ralo u a kona u ima nga o khwaṱha. Na musi a tshee muṱuku, o vha ṱhuṱhuwedzo kha vhaṅwe vhoramafhungo vha vhupo ha mahayani."
Vho Van Zyl vho engedza nga uri vhuṅwali ha mafhungo ha ṱhoḓisiso ho thewaho kha tshitshavha kanzhi ho vha vhu tshi dzhiiwa sa vhuimo ha nṱha. "A hu na mbuelo ya masheleni khazwo - ndi u xelelwa, arali ri tshi fulufhedzea. Fhedzi ri dzulela u zwi ita ngauri arali ra sa zwi ita, zwitshavha zwashu zwi ḓo tambula nga maanḓa. Thembi u imela uri ndi ngani ri tshi bvela phanḓa."
Kha Siaga, pfufho iyi i fhira ṱhanziela - ndi tshiga tsha u bvela phanḓa. "Nga nṋe muṋe, zwi nkhumbudza uri maipfi a bvaho khavhupo ha Elim, a bvaho mahayani a Limpopo, a mafhungo. Nga nḓila ya phurofeshinaḽa, ndi u khwaṱhisedza. U dzhielwa nṱha uhu hu nṋea tshivhindi tsha u livhisa na u anetshela mafhungo ane a itela khaedu maanḓa na u takusa vha si na ipfi."
O amba uri zwine zwa ita uri a dzule a tshi khou tshimbila ndi u vhona mvelelo dza vhukuma dza mushumo wawe. "Musi mme anga vha tshi mmbudza uri, 'Ndi livhuwa u anetshela tshiṱori tshashu,' kana musi muthu a tshi fheleledza o wana ID nga murahu ha u ṱanganedzwa hashu - ndi zwenezwo zwine zwa nṱuṱuwedza. A tho ngo vha ramafhungo wa bvumo kana tshelede. Muṅwe muthu u fanela u fara mutevhe, zwihuluhulu fhethu hune ha vha na muthu ane a khou ṱalela. Arali nda sa zwi ita, ndi nnyi?"
Musi ri tshi sedza phanḓa, bono ḽa Siaga ḽo vulea nahone ḽo dzika. "Hu kha ḓi vha na mafhungo manzhi a sa ambiwiho kha vhupo ha mahayani ha Limpopo - u sa eḓana ha pfunzo, u sa vha na khaṱulokwayo ha kilima, u shayea ha mishumo ya vhaswa, ṱhogomelo ya mutakalo yo pwasheaho. Fhedzi ndi dovha nda vha na muḽoro wa u ita zwipiḓa zwa ṱhoḓisiso zwa tshivhumbeo tshilapfu zwine zwa pfuka mikano. Hu kha ḓi vha na mushumo munzhi une wa fanela u itwa."
Mulaedza wawe kha vhane vha khou ṱoḓa u vha vhoramafhungo vha vhupo ha mahayani u a fulufhedzea u fana na mushumo wawe: "Ni songo vhuya na tendela fhethu haṋu hu tshi ṱalusa ndeme yaṋu. A ni ṱoḓi kamara ya mafhungo ya nṱhesa kana nyambaro ya zwenezwino u itela u anetshela zwiṱori zwi re na maanḓa - ni ṱoḓa mbilu, tshivhindi na u konḓelela. Gudani u ṅwala u bva fhasi, nga lwa vhukuma. Mafhungo aṋu ndi a ndeme. Nahone na inwi ni ita nga u ralo."