Limpopo Mirror
Tshivenda News

Mufumakadzi vho ṱhaselwa vha lovha nga ngwena mulamboni wa Luvhuvhu

By Thembi Siaga • 19 November 2024
Mufumakadzi vho ṱhaselwa vha lovha nga ngwena mulamboni wa Luvhuvhu

Khombo ya phukha dza daka kha vhadzulapo vha vhupo ha mahayani ho vhonala zwihulu musi mufumakadzi vha minwaha ya fuṱhanu vha bvaho Halambani Masereni vha tshi ṱhaselwa vha vhulawa nga ngwena.

Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.

Khombo ya phukha dza daka kha vhadzulapo vha vhupo ha mahayani ho vhonala zwihulu musi mufumakadzi vha minwaha ya fuṱhanu vha bvaho Halambani Masereni vha tshi ṱhaselwa vha vhulawa nga ngwena.

Tshiwo itsho tsho itea mathomoni a uno ṅwedzi musi Vho Khaulani Masikhwa vha tshi khou lugisela u fasha dzi khovhe, vho fhelekedzwa nga muthihi wa vhana vhavho ane ndi muṱuku. Vhadzulapo vha vhupo ha tsini ha mulambo vho zwi vhona vha tshi khou hwaliwa nga ngwena ya vha kokodzela maḓini. Nga hone u lingedza u vha thusa u vha phulusa, vho lingedza u posa matombo maḓini, vhe na fulufhelo ḽauri nngwena i ḓo shavha. Mafheleledzoni, ngwena yo ḓou vha litshedza ya humela ngomungomu maḓini.

Vho Ngodiseni Masikhwa, malume a mupondiwa, vhari sa muṱa vho vhaisala nga nḓila ye vha fhira ngayo Shangoni. "Vhovha vha sa shumi, hone u rea dzi khovhe zwovha hovha hu yone nḓila ye vhavha vha tshi ḓi unḓa ngayo. U vha lozwa ngaurali zwia konḓa u ṱanganedza," vha amba.

Vho Patrick Lambani, mudzulatshidulo wa muṱa wa Musanda wa Lambani, vho amba zwauri izwi asi tshiwo tshau thoma kha mulambo uyu une dzi ngwena dza ḽa vhathu, vhadzulapo vha ḓi bvela phanḓa nau rea hone khovhe nga hone vhushai. "Zwia vhavha u lozwa muṅwe muraḓo wa muvhundu washu. Ri dzulela u ita khuwelelo kha vhadzulapo uri vha ṱutshele zwau rea dzi khovhe mulamboni uyu, fhedzi vha dzulela u ya vha tshi vhea matshilo avho khomboni," vha amba.

Muambeli wa mapholisa vha Vhembe W/O Vuledzani Dathi vho khwaṱhisedza tshiwo. Vho amba zwauri mapholisa vha tshiṱitshi tsha Tshaulu vho swika he tshiwo tsha bvelela hone vha wana tshigwada tsha vhathu vho ima tsini na mulambo, tshigwada itsho hovha hu vhathu vhe vha thusa khau wana masalela a Vho Masikhwa. "Hu pfala uri vhadzulapo vho kona u bvisa mufu ngomu mulamboni. Zwa zwino thoḓisiso dza mapholisa dzi khou bvela phanḓa," hu amba Vho Dathi.

Tshiwo itshi tshi tevhela zwiwo zwe zwa bvelela hanefha kha tshiṱiriki tsha Vhembe ṅwaha uno, hu tshi katelwa mpfu dza musidzana wa minwaha ya fumi-rathi nga tshifhinga tsha musi a tshi khou lovhedziwa na murei wa khovhe, khathihi na u ṱhaselwa ha vhatukana vhaṱuku. Vho Zaid Kalla, muambeli wa muhasho wa mveledziso ya ikonomi na vhupo , vho dzhiela nṱha khaedu dza u thivhela u khuḓano vhukati ha ngwena na muthu.

Vho Kalla vho amba zwauri musi vha muhasho vha tshi fhindulela kha zwiwo zwine zwavha zwi na phukha dza khombo. Thandululo ya 100% yau thivhela ṱhaselo dza dzi ngwena asi zwithu zwine zwa nga swikelelea. Vho ṱalutshedza zwauri sa izwi nzulele dza vhathu dzi tshi kwakwana na nzulele ya maḓakani, zwihulu tsini na milambo ine yavha i na dzi ngwena na madamu, vhadzulapo na vharei vha dzi khovhe vhavha vhe khomboni.

"Dzi Mvula khulu na miḓalo dzia kona u ṱanzela dzi ngwena nnḓa ha maḓi, zwine zwa ita uri dzi kone u ṱangana na vhathu. Ri ḓo dzulela u bvela phanḓa nau funza vhathu nau isa dzi khuwelelo, zwine zwa amba uri tshanduko ya kilima, zwihulu gomelelo, zwi nga bvisela dzi ngwena kha vhupo vhune ho dalela, zwine zwa vusa dzi khakhathi," Vho Kalla vha amba.

Dokotela Vho Jan Myburgh, muḓivhi wa zwa mishongo vhane vha bva kha muhasho wa Paraclinical Sciences kha Yunivesithi ya Pretoria, vho ṱalutshedza zwauri u ṱhaselwa ha dzi ngwena kha vhathu ndi zwine zwavha zwi uḓi lwela kana u ṱhasela. "Dzi thaselo dzi itea musi dzi ngwena khulwane dzi tshi khou zwima kana musi vhathu vha tshi dzi dzikusa husi nga khole, zwihulu nga zwifhinga zwa musi dzi tshi khou kudzela hune ndi ubva nga ṅwedzi wa Khubvumedzi u swika ṅwedzi wa Lara," vha amba.

Dokotela Vho Myburgh vho ambesa nga ha vhuṱhogwa hau tevhedza maga o vhetshelwaho, u fana na u shumisa nḓila dza khwine dzau wana maḓi, u ṱutshela kule na fhethu hune havha na dzi ngwena, hone, musi hu na u ṱhasela, u lwa murahu ngau lavhelelsa zwihulu fhethu hu fanaho na maṱo na dzi ningo.

Read more on our website