Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Mugudiswa wa murole wa 12 u bva kha Tshikolo tsha Sekondari tshantha tsha Mbilwi ngei Thohoyandou o shandukisa khaedu dza u guda ha vhupo ha mahayani dza vha vhubveledzi na u nethsedzwa basari yo fhelelaho yazwo.
Ozwikona Makuya, u bva Itsani, ane a imela dzingu ḽa Vhembe kha Ṱano la Saintsi ya Dzitshaka ya Eskom Expo ya ṅwaha uno, o bveledza MacSonic, epe ya pfunzo ya vhuṱali ine ya thusa vhagudi vha zwikolo zwa nṱha u guda nga nḓila i bvelelaho.
Ṱano iḽo ḽo farelwa Emperor's Kempton Park, vunḓuni ḽa Gauteng u bva nga ḽa 6 u swika nga ḽa 10 Tshimedzi, Eskom Expo yo ṱanganya vhorasaintsi vhaswa vha bvaho kha ḽoṱhe ḽa Afrika Tshipembe na kha maṅwe mashango, hu tshi katelwa na Lesotho, Zimbabwe, Ireland na Russia. Nga tshifhinga tsha vhuṱambo ho khetheaho ha u ṋea pfufho ho khetheaho ha vhusiku ha Ḽavhuṋa, Eskom yo ḓivhadza basari dza rathi dzo fhelelaho dzi linganaho R5 miḽioni dzo ṱanganaho dza vhashumi vha nṱha.
Basari, dzo khwaṱhisedzwaho musi vhaṱanganedzi vha tshi swikelela ṱhoḓea dza matiriki, I katela mbadelo dza pfunzo, vhudzulo, zwiḽiwa, bugu dza u guda na gavhelo ḽa u tshila ḽa ngudo dza STEM kha yunivesithi dza Afrika Tshipembe dzo tendelwaho. Eskom yo amba uri pfufho idzi dzo sedza kha u tikedza vhaswa vhane vha bveledza zwithu zwiswa na u khwaṱhisa phaiphi ya vhorasaintsi na vhainzhiniere vha tshifhinga tshi ḓaho.
U dinalea nga nḓila ine dzi ṱhingokhwalwa dza thithisa ngayo vhagudi, Makuya o fhaṱa MacSonic sa tshishumiswa tsha ngudo tsha zwoṱhe kha tshithihi tshine tsha ṋetshedza tswikelelo kha vhulivhisi ha ngudo, u edzisela, ngudo dza zwipfi na muthusi wa ngudo ya AI. Epe iyo yo hwala zwithu zwa saintsi, vhubindudzi, vhulimi na milambo ya thekhinikhala nahone yo itelwa u vha yo leluwaho na u katela.
"Ndo bveledza na u khouda MacSonic tshoṱhe nga nṋe muṋe, ndi tshi shumisa zwe nda zwi guda kha epe ya u khouda ya Mimo na kha ngudo dza YouTube. Zwo vha zwi khaedu, fhedzi ndo ḓiphina nga maitele ngauri zwo khwaṱhisa nḓivho yanga ya u khouda, AI na u ḓivhadza," o ralo. Naho hu na u swikelela kha inthanethe huṱuku, vhukhakhi ha thekhinikhala nga zwiṅwe zwifhinga na u shaya zwishumiswa, Makuya o bvela phanḓa, a tshi linganyisela ngudo dzawe na u khouda.
Epe iyi yo lingiwa nga vhagudi na vhadededzi vha Mbilwi, vhe vha khoḓa u shuma hayo. "Vhagudi vhanzhi vho amba uri zwi ita uri u guda hu leluwe na u dzudzanywa nga maanḓa."
O khoḓa muṅwe wa vhadededzi vhawe, we a ṋetshedza leputopo, na mueletshedzi wawe, Orifha Sithagu u bva Yunivesithi ya Venda, u gudela vhulivhisi. U imela Mbilwi na dzingu ḽa Vhembe kha lushaka zwo vha tshifhinga tsha u ṱalusa. "Zwo ntsumbedza uri vhaswa vha bvaho vhuponi ha mahayani vha nga swikelela zwithu zwihulwane nga u ḓiimisela na u sika," a ralo a tshi vhina.
O dzudzanya u guda saintsi ya khomphyutha na u engedza MacSonic uri i vhe vhimo ha u guda kha lushaka. "Muloro wanga ndi u thusa vhagudi vhanzhi uri vha bvelele, vha tshi shumisa thekhinoḽodzhi yo sikiwaho nga muṅwe wavho," Makuya o ralo.
Thoho ya tshikolo tsha sekondari ya Mbilwi, Vho Nndondeni Sikhitha, vhari tshikolo tshi khou ḓihudza nga zwe mugudiswa washu a kona u zwi swikelela. "Tshikolo tshashu tsho sedza kha mbalo na saintsi, ngauralo vhagudiswa vhashu vha dzula vho lugela miṱaṱisano ya saintsi na mbalo. Vhagudiswa vha ṱuṱuwedzwa nga malamba nahone vho ṱuṱuwedzwa nga vhakundi vha kale vha ngaho Mathivha Hamandishe, Anza Tshipetane na Thanyani Dzulani."