Tshiṱori nga Maanda Bele. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Maambiwa a uri vhasidzana vha zwikolo zwa fhasi u mona na Vhembe vho ṋewa ṱhavhelo dza u thivhela u mbemba hu si na thendelo ya vhabebi zwo ita uri vhabebi na vharangaphanḓa vha tshitshavha vha sinyuwe. Zwi dovha zwa ṱuṱuwedza phindulo dza u ṱavhanya u bva kha vha Muhasho wa Mutakalo, vhalanguli vha pfunzo na vha tshiimiswa tsha LoveLife.
Mavharivhari, o aluswaho nga Vho Faith Phathela, mudzulatshidulo wa Sekithara ya Vhembe ya nga ha lutendo, zwi tshi elana na tshiṅwe tshikolo kha Masipala wa Makhado.
U ya nga muvhigo, vhasidzana vha si gathi vha mutole wa Vhuṱanu (5) vhane vha khou humbulelwa uri vho wana ṱhavhelo mbili - zwine zwa khou humbulelwa uri ndi khaelo ya HPV na u thivhela u beba - hu si na thendelo ya vhabebi kana vhudavhidzani ho teaho.
Muṅwe mubebi o bulwaho kha muvhigo o amba uri ṅwananyana wawe o vhuya hayani o ṱungufhala nga murahu ha musi o no ṱhavhelwa tshikoloni. O amba uri ṅwana ho ngo vha na bugu yawe ya kiliniki kana yone fomo ya thendelo, yo rumelwaho nga tshikolo hu tshee nga phanḓa, yo vha yo ṅwalwa nga nḓila i sa pfali.
"Ro vhudzwa uri ri ḓo ḓivhadzwa musi vhaongi vha tshi ḓa. Zwenezwo a zwo ngo vhuya zwa itea. A hu na we a ri vhudza zwavhuḓi uri ndi zwifhio zwine zwa vha uri zwo ṱhavhelwa," hu vhigwa uri mubebi o vhudza sekhithara ya Faith-Based.
Muvhigo u dovha wa pomoka uri vhagudiswa vho vhudziwa uri vha nga lifhana na u pandelwa arali vha vhifha muvhilini musi vha tshi kha ḓi vha tshikoloni, zwine zwa engedza nyofho na u ṱangana ṱhoho. Muthusa thoho ya tshikolo hu vhigwa uri vho khwaṱhisedza uri vhagudiswa vho ṱhavhelwa fhedzi vho amba uri a vho ngo ḓivhadzwa nga ha lushaka lwa dzilafho ḽine ḽa ṋewa.
Vhothe Muhasho wa Pfunzo wa Limpopo na LoveLife vho hanedza u dzhenelela kha ndaulo ya zwithivhela mbebo nahone vha ri a vha divhi uri mbekanyamushumo yo raloho i khou tshimbidzwa hu si na phurothokhoḽo dzo teaho.
"Muhasho u a ḓivha nga ha mavharivhari sa zwe zwa ṋekedzwa zwone," ho amba muambeli wa Muhasho wa Pfunzo Vho Mike Maringa. "A ri na nḓivho ya zwithivhela mbebo zwine zwa ṋewa vhagudi nahone a ro ngo ṋea thendelo kha mbekanyamushumo naho i ifhio yo raloho. Samusi mafhungo a tshi wela fhasi ha tshumelo dza mutakalo, ri eletshedza uri i dzhiiwe na Muhasho wa Mutakalo u itela u khwaṱhisedzwa."
Vho Maringa vho tenda uri LoveLife yo shuma zwikoloni lwa miṅwaha fhedzi kha vhukoni ha u ṱuṱuwedza na u funza fhedzi.
Izwo zwo dovhololwa nga mudzudzanyi wa tshiṱiriki wa LoveLife, Tinyiko Kanyane, we a ri:
"LoveLife a i iti tshithu tsha kiliniki na tshigwada tshashu tsho livhiswaho tsha miṅwaha ya 10-24. Vha fhasi hashu vha ṋetshedza mafhungo na thikhedzo nga kha Mbekanyamushumo ya Mutakalo wa Tshikolo yo Ṱanganelaho (ISHP), fhedzi a vha ṋetshedzi ṱhavhelo kana mufuda muṅwe na muṅwe wa ngalafho ya zwa ngalafho."
Vho Kanyane vho amba uri vho xelelwa nga muṱangano wa zwenezwino wa Khoro ya AIDS ya AIDS (DAC) he mafhungo a bveledzwa hone fhedzi nga murahu a ḓivhadzwa nga mukwamei wapo. Vho ḓikumedzela u ṱanganedza Muhasho wa Mutakalo u itela u ṱalutshedza nahone a ṱuṱuwedza vhane vha amba uri vha nga vhidza tshikolo tshine tsha khou shela mulenzhe, u itela uri hu kone u itwa ṱhoḓisiso yo teaho.
Sekithara yo Thewaho kha Lutendo i kha ḓi vha yo khwaṱhaho kha mbilaelo yayo. Muvhigo wayo u ita khuwelelo ya ṱhoḓisiso yo ḓiimisaho nga yoṱhe, u sedzulusa nḓila ine thendelo ya vhabebi ya shumiwa ngayo, vhulavhelesi vhuhulwane ha tshitshavha tsha tshitshavha tsha mbekanyamushumo dza mutakalo wa vhaswa, na u imiswa nga u ṱavhanya u langa zwithivhela mbebo zwikoloni hu si na thendelo yo ṱanḓavhuwaho, yo ḓivhadzwaho.
Muvhigo u dovha wa sumbedza u hanedza ha muya kha mushumo wa zwa vhudzekani wa musi muthu a sa athu u vhingana na u ṱuṱuwedza nḓila dzo thewaho kha u ḓidzima kha pfunzo ya zwa vhudzekani.
Naho hu na maipfi o khwaṱhaho, vhaṅwali vha tenda uri vho vha vha sa koni u amba nga ho livhaho na mugudi o dzhenelelaho na uri mvelo yo teaho ya zwiṱhavhelo a yo ngo khwaṱhisedzwa.