Tshiṱori nga: Kaizer Nengovhela. Ṱhalutshedzo nga: Khathutshelo Raliphaswa.
Nga u ṱoḓa uvha ṱhuṱhuwedzo kha vhanwe vhonoitshila na vhaholefhali, Muneiwa Phaswana wa minwaha ya fumbilithihi, wa u bva Tshikombani o dzhenelela muṱaṱisano wa vhoralunako wa vhufa wa vunḓu ḽa Limpopo wa 2023, hune u kha vhaṱanu vha khwine. Muneiwa uri u na fulufhelo ḽa uri vhadzulapo vha vhupo hawe, mashaka awe, na vhupo ha Vhembe vha ḓo ḓi rwa khana nga mishumo yawe.
Muneiwa ndi mugudiswa wa tshikolo tsha vhana vhane vhavha tshila na vhaholefhali tsha Fhulufhelo. O bebwa na vhulwadze muhumbulo vhune ha vhidzwa Attention Deficit Hyperactive Disorder (ADHD), fhedzi vhulwadze uvhu avhu mu thivheli u tshila sa vhanwe vhana nau swikelela miḽoro yawe.
Muṱaṱisano uyu wa vhoralunako wa vhufa yo ḓiswa huna ndivho yau alusa vhaswa, u fhungudza maitele au tambudzana na vhugevhenga, na u takalela vhufa na sialala; izwi ndi zwine zwa ṱuṱuwedza Muneiwa. Uri o dzhenelela muṱaṱisano wa vhoralunako wa vhufa uri a gude nga ha sialala nau gudisa vhathu nga ha vhuholefhali, na zwine zwa nga bveledzwa..
"Ndi tshila na vhuholefhali, fhedzi ndi a kona u swikelela ndivho dzanga dzine nda ḓi vhetshela. Vunḓu ḽashu ri kha ḓi ṱahelelwa zwi tshi swika kha u maanḓafhadza vhafumakadzi na vhathu vhane vha tshila na vhuholefhali, zwine ndi ngazwo ndi tshi ṱuṱuwedza vhafumakadzi na vhaholefhali uri vha ḓi imise na u lwela zwine vha tenda khazwo hone vha tikedzane. Uri ri kone u swikelela na u bvelela zwavhuḓi, ri fanela u tikedzana miṱani na u thusana u ṱuṱuwedza dzi mpho dzashu nga u shumisa vhutsila na sialala," a amba.
"Vhabebi vha vhana vhatshilaho na vhuholefhali vha fanela u tendela vhana vhavho vha tshi dzhenelela kha miṱaṱisano ya vhoralunako, na u vha ṱuṱuwedza uri vha tevhedze miḽoro yavho. Izwi zwi ḓo dovha hafhu zwa thusa kha u fhungudza tshivhalo tsha u shaya mishumo sa izwi vha tshi ḓovha vha khou sika mishumo nau alusa ikonomi ya shango. Vhabebi vha fanela u tikedza vhana vhavho khau shumisa ndivho na vhutsila havho. Ndi ṱoḓa uvha tsumbo kha vhanwe vhaholefhali sa nṋe. Ndi nga balelwa u bvelela namusi, fhedzi matshelo ndi ḓo vuwa nda bvelela," a engedza.
Lwa tshifhinga tsha u rangela ḓuvha ḽa muṱaṱisano, Muneiwa u ḓovha a khou shuma asa shumeli malamba. Kha zwine a ṱoḓa u zwi bveledza, una fulufhelo ḽa uri u ḓo swikelela zwine a zwi ṱoḓa. "Ndi a takalela uri ḽinwe ḓuvha ndi ḓi wane ndi na tshiimiswa tshanga tsha vhoralunako uri ndi thuse vhanwe uvha na vhuḓifulufheli nau alusa zwikili zwavho," a amba.
Vhuṱambo ha vhoralunako vha vhufa vha Limpopo 2020 vhu ḓo farelwa holoni ya Ṱhohoyanḓou nga ḽa fumbiliiṋa Khubvumdzi ṅwaha-uno.