Tshiṱori nga: Zwa tshihumbudzo. Ṱhalutshedzo nga: Khathutshelo Raliphaswa.
"Muri muhulu wo wa". Munnaavhane Dr Tshililo Alfred Netshiungani Alidzulwi vha ḓo dzulela u humbulwa sa muthu we a shela mulenzhe khaubveledzisa muvhundu nga nḓila dzau fhambana nau ḓisa tshumelo kha muvhundu.
Nga tshifhinga tshavha vha tshe muthu a tshilaho, Vho Alidzulwi vho kona u ḓisa tshumelo dza khwine u fana na kiḽiniki ya Makonde, tshikolo tsha nṱha tsha Raluvhimba, Poswo ya Makonde, luvhanḓe lwa Makonde, tshikolo tsha fhasi tsha Jim Masindi, na bada ya tshikonṱiri ine ya ṱumanya Makonde na zwisi zwa Haluvhimbi. Mishumo iyi yo khoḓeswa nga tshifhinga tsha tshumelo ya tshihumbudzo ya Vho Alidzulwi nga Lavhuṱanu ḽa vhege yo fhiraho ngei kusini kwa Makonde.
Munnaavhane avha vhe vhavha vho no notha, vho lovha vhe na minwaha ya fusumbe-mbili muḓini wavho nga Mugivhela wa ḽa fumi-nthihi Shundunthule zwi tshi tevhela u lwa na vhulwadze.
Nwana e eṱhe kha vhabebi vhavho vhe vhavha vho no ri sia fhano Shangoni, Vho Stephans Alidulwi Netshiungani na Vho Muofhe Alidzulwi Netshiungani, Vho Alidzulwi vhovha na lwendo lu konḓaho uri vha kone u swikelela zwithu zwinzhi vhutshiloni. Vho thoma pfunzo dzavho kha tshikolo tsha fhasi tsha Makonde Madumbuni vha bvela phanḓa vha ya kha tshikolo tsha nṱha tsha Thengwe, he vha litsha pfunzo dzavho kha murole wa vhuṱahe vha songo fhedza nga yone khaedu ya vhushai. Mugudisi vhavho vha kale, vhe nga tshifhinga itsho vhovha vhe ṱhoho ya tshikolo tsha Tshivhase tsha nṱha, vho dou vhona u ṱalifha havho he vhavha ṱuṱuwedza u humela tshikolo u bvela phanḓa na gudo dzavho he vha fhedza vho ṱhaphudza pfunzo dzavho dza murole wa vhufumi-na-vhuvhili. Vho dou ya gudedzini ḽa Venda College of Education (VECO) u gudela zwa vhudededzi. Vho Alidzulwi vho thoma u funza tshikoloni tsha nṱha tsha Mudaswali nga ṅwaha wa gidiḓaṱahe fusumbe-malo.
Vho fhedza tshifhinga tshavho tshinzhi sa mugudisi vhe tshikoloni tsha nṱha tsha Raluvhimba, he vha funza thero ya luambo lwa Afrikaans. Vho ḓou tholwa sa mudzudzanyi wa mulingo wa murole wa vhufumi-na-mbili kha thero iyo ya luambo lwa Afrikaans u mona na shango lwa tshivhalo. Zwenezwo vhe mugudisi, vho ḓou bvela phanḓa na pfunzo dzavho vha tshi guda kha gudedzi ḽa Yuniveisthi ya Venda na Yunivesithi ya Stellenbosch, he vha wana ṱhanziela dzavho dza tshivhalo. Nga tshifhinga tshe vha notha minwaha ya sumbe yo fhiraho, vhovha vhe ṱhoho ya tshikolo tsha nṱha tsha Dengenya tshire Dzingahe.
Zwezwi vhe kha lwendo lwa vhutshilo, Vho Alidzulwi vho vhidzwa "muthusi wa vhune" wa munnaavhane Vho Amie Chhaya, Vho Alidzulwi vhovha vhe munna a ṱhonipheaho vhe vha endela vhupo vhunzhi ha Vhembe vhe na Vho Chhaya, vha tshi gwa milonga ya maḓi, vha netshedza dzi nguvho, zwiḽiwa, zwiambaro na mathennge a maḓi kha vhashayi. Kha kereke ye vhavha vha tshi gereka khayo, Makonde Apostolic Unity, Vho Alidzulwi vhovha vha tshi dzudzanya nyendo dza ṅwaha na ṅwaha dzauya vhugalaphukha ha Kruger National Park, vha tshi badela masheleni a zwiendedzi vhone vhane, vha inga ngau renga zwiḽiwa na zwinwiwa, ngeno na masheleni au dzhena kha miraḓo yoṱhe ya tshivhadzo.
Vhukoni havho kha zwa vhulangi vhu ya murahu musi vhe muphuresidenthe ya khoro ya vhaimeleli vha vhatshudeni musi vhe VECO. Zwinwe zwa zwidulo zwe vha dzula nga tshifhinga itsho ndi uvha mudzulatshidulo vha davhi ḽa SANCO Makonde, tshanḓa tsha muphuresidenthe wa bodo ya vhuongelo ha Donald Fraser, muṅwaleli wa khoro ya musanda ya Makonde, muphuresidenthe wa kiḽabu ya bola ya milenzhe ya Makonde Young Zebras, mudzulatshidulo wa tshivhidzo tsha Couples Team, na muraḓo wa ḽihoro ḽivhusi ḽa African National Congress.
Musi vha tshi amba na vhalidzi na vhaeni vhe vha dzhenelela mushumo wa tshihumbudzo, ṱhama ya Vho Alidzulwi, Vho Ntshavheni Ramaofisi, vho amba zwauri lufu lwa ṱhama yavho lwo fhura vhathu vhanzhi vha Makonde na kule sa izwi vhovha vhe munna vha nḓivho ye yavha i khaḓi ṱoḓela u khwinifhadza muvhundu wavho. Vho amba zwauri vha ḓo dzulela u elelwa zwifhinga zwe vhavha nazwo vhe na Vho Alidzulwi, lufuno lwavho kha pfunzo, na ḓora ḽavho ḽau khwinifhadza muvhundu lela sika Makonde uvha zwine havha zwone namusi.
Vho Olga Tambani, vhe vhavha vhe muimeleli wa muṱa nga tshifhinga tsha mbulungo, vho amba zwauri naho vha khou lila, vha kuvhatedzwa nau fhumudzwa ngau vhona vhathu vhe vha ḓa u vha tikedza nga tshifhinga itshi tshi konḓaho tshau xetshelwa nga munwe wavho. Vho amba zwauri: "u ḓala ha mbalo ya vhathu vhe vha ḓa u ri tika u vhulunga munwe washu zwi touvha tsumbo yauri Vho Alidzulwi vhovha vha tshi funwa nga vhathu vhanzhi. Naho Vho Alidzulwi vho ṱuwa, ifa ḽavho ḽi ḓovha tshihumbudzo tshauri vho tshila vhutshilo havho tshoṱhe, he vha kwama matshilo a vhathu vhanzhi maḓuvha oṱhe a vhutshilo havho."
Vho Alidzulwi vho vhulungelwa mavhiḓani a muṱa are tsini na tshikolo tsha Raluvhimba ngei Makonde. Vho sia mufumakadzi wavho Vho Tshinanne Winnie Alidzulwi, vhana vha malo na maḓulu vha mahumi mavhili.