Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Mirundu yo farwaho nga fhasi ha khoro ya Mvelele ya Njakanjaka vho fhedza nga nḓila i bvelelaho nga Mugivhela, wa ḽa 19 Fulwana, na vhafumbiswa vha 256 vho vhuyelela mahayani avho vho tsireledzea. Tshikolo tsho vha tshi tshi khou tshimbidzwa nga Maine wa sialala na muṋe wa murundu Vho Nkhumeleni Muthavhine, vhane vha bva muvhunduni wa Ngudza.
Fhedziha, u sedzulusa mutakalo ho itwaho phanḓa ha musi vhatukana vha tshi bviswa zwo bvisela khagala uri vhaṅwe vha vhafumbiswa vhana vho sumbedza u kavhiwa nga vhulwadze vhu fhiriselwaho nga zwa vhudzekani (STIs). Hezwi zwo bveledza mbilaelo nga ha u sa davhidzana vhukati ha vhabebi na vhana malugana na mutakalo wa zwa vhudzekani.
Muhulwane vhau lavhelesa murundu, Vho Oscar Mbiza, vho khoḓa u tshimbila zwavhuḓi ha mbekanyamushumo na u khoḓa tshigwada kha u vhona uri hu na tsireledzo yavhuḓi kha vhafumbiswa vhoṱhe. Vho amba uri vhatukana vho kwameaho vho wana dzilafho nahone vho vha vha tshi khou fhola zwavhuḓi.
"Hezwi a zwo ngo fanela u ita uri ri vhe na nyofho kana u shushea. Nṱhani hazwo, ndi khuwelelo ya u vusa uri ri ambe ro vhofholowa na vhana vhashu. Maitele aya ha sokou vha a mvelele fhedzi. Ndi tshikhala tsha ndeme tsha u funza vhatukana nga ha vhuḓifhinduleli ha muthu nga eṱhe na nḓila ya u tshila vhutshilo ha ṱhonifho, vhutshilo vhu re na mutakalo," vha ralo.
U thomiwa ha ṅwaha uno ho dovha ha vha hone nga Mahosi ane a shuma fhasi ha khoro ya mvelele. Sa tshipiḓa tsha mbekanyamushumo, vhatukana vho shela mulenzhe kha nyambedzano dza zwigwada dzo rangwaho phanḓa nga vhanna vhahulwane, he vha amba nga ha khaedu hayani na nḓila ya u aluwa vha vha vhanna vha re na vhuḓifhinduleli. Tshipikwa tshihulwane ho vha hu ndeme ya u ṱhonifha vhaṅwe, nga maanḓa vhafumakadzi. Vho Mbiza vho amba zwauri: "Ro zwi bvisela khagala uri vhanna vha vhukuma a vha shumisi vhuvemu."
Rito Mahungu (15), muṅwe wa vhafumbiswa, o ṱalusa tshenzhelo sa ine ya shandula vhutshilo. "Ro gudiswa u ṱhonifha, u konḓelela, na u aluwa ra vha vhanna vho khwaṱhaho. Ndi ṱuṱuwedza vhaṅwe vhatukana uri vha vhe ye mirunduni sa izwi hu si na tshithu tshine vha fanela u tshi ofha," a amba ngauralo.
Muhulwane Vho Hlekani Mukhari, vhe na vhone vha vha vha tshi tikedza mbekanyamushumo, vho vha vha tshi khou vhanda zwanḓa kha tshigwada tshe tsha tshimbidza mirundu nga nḓila yo tsireledzea. Vho amba zwauri: "Hezwi zwi fanela u ṋea vhabebi fulufhelo. Musi zwo itwa nga nḓila yo teaho, u fumbiswa a zwi vhei vhutshilo khomboni."
Vho dovha vha sevha nga ha vhatukana vhane vha khou vhuya vhe na muhumbulo wa u vha wa vhuimo ha nṱha. "Vhana vha fanela u dzula vhe vhana. U ṱhonifha vhabebi ndi mutheo wa u bvelela zwavhuḓi vhutshiloni. U humbula uri no aluwa nga murahu ha u fumbiswa zwi sumbedza vhuḓifari vhu si havhuḓi," ho amba Vho Mukhari.