Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vhagudi vha Tshikolo tsha Rivoni tsha vhana vhatshilaho na vhuholefhali hausavhona zwavhuḓi ngei muvhunduni wa Njakanjaka tsini na Elim vha ḓo tea u konḓelela nyimele dza phera dzavho dzo tshinyalaho dzo tshinyalaho lwa tshifhinganyana. Tshikolo tshavho tshovhethselwaho mugaganya gwama wa nṱha tsha R168-miḽioni a tshi athu fhela, nahone ho vhetshelwa dziṅwe R29-miḽioni u itela u fhedza mushumo.
Mushumo, wo ṋetshedzwaho Vhafhaṱi vha Khetho ya Clear (CCB), yo thoma yo dzudzanywa u fhela nga Ṱhangule 2024. Nga murahu ha ṅwaha u fhiraho muthihi, a i athu fhela. Vhashumi vha ri a vha athu badelwa miṅwedzi i paḓaho ya 12 nahone zwishumiswa zwa u fhaṱa zwo tswiwa.
Muṅwe mushumi, we a humbela uri a songo bulwa dzina. "Ro vhudzwa uri ri ḓo badelwa, fhedzi ho vha hu tshi tou vha fulufhedziso ḽi si na tshithu. Vhaṅwe vhashu ri vha ṱhogomelaho, nahone zwino ndi khou ṱoḓa muṅwe mushumo."
Musi hu tshi thoma u fhaṱiwa, ofisi mbili dza Rivoni Society mbili dzo thuthwa. Vho fhaṱululwa hafhu, fhedzi hu si na u ṋekedzwa ha fomala, nahone u bva tsheetsho ho bviswa thaela. Miraḓo ya komiti ya vhulanguli ya mushumo vha ri vha a timatima uri mushumo u ḓo fhela.
"Hoyu mushumo au vhonali u tshi ḓo fhela tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe hu si kale, nahone na pfulufhedziso dzo itwaho a dzi na vhuṱanzi," ho amba muraḓo wa komiti Vho Joshua Chavalala. "Mushumo wo ṱutshelwa lwa miṅwedzi. Ro vhuisa zwishumiswa zwo tswiwaho zwi ngaho mazennge kha vhadzulapo vhapo, zwo dzhiiwaho nga vhashumi vhane vha khou lingedza u ḓilifhedza. Mukonṱiraka zwi tou vha khagala uri a nga si kone u fhedza mushumo, nahone ri khou ṱuṱuwedza Muhasho wa Pfunzo uri u dzhenelele."
Tshikwama tsha Mveledziso yo Ḓiimelelaho (IDT), ine ya langa mushumo, yo khwaṱhisedza uri mukonṱiraka muswa muswa o tholwa nga Lambamai 2025, na ḓuvha ḽo vusuludzwaho ḽa u fhedza ḽa 10 Nyendavhusiku 2025.
Rivoni ndi tshiṅwe tsha zwikolo zwi si gathi zwa muvhuso zwi si gathi zwa vhagudi vha sa vhoni fhano Limpopo nahone tshi na mushumo wa ndeme kha pfunzo yo katelaho. Naho hu na nyimele dzi konḓaho, tshikolo tsho vhulunga tshikalo tsha u phasa tsha maṱiriki tsha 100% lwa miṅwaha yo vhalaho.
U ya nga Manyane Chidi, mulanguli muhulwane wa dzingu wa Limpopo wa IDT, mushumo wo fhelela nga 86%. Mushumo wo bvelelaho u katela kiliniki ya maṱo na zwishumiswa zwa nnḓa. Vho amba uri mukonṱiraka muhulwane o ṱangana na vhuleme ha zwa masheleni nahone o vhewa fhasi ha u phuluswa ha mabindu.
Vho Chidi vhari zwiṱarafo zwi nga shumiswa zwi tshi tshimbilelana na thendelano ya JBCC yo sainwaho vhukati ha IDT na CCB. "Mugaganyagwama woṱhe wo ṋetshedzwaho mukonṱiraka ndi R168,671,539, u ya nga vhurifhi ha u tholwa. Ndaela ya u fhambana yo tendelwa u engedza R29,273,133 ya kiliniki ya maṱo, zwa ḓisa ṱhanganyelo kha R197,944,672," vho ralo.
Nga tshifhinga tsha madalo a zwenezwino a henefho fhethu, zwo vha zwi khagala uri kiliniki ya maṱo i kha ḓi vha na mutheo wo fhelelaho. U swika zwino, IDT yo badela mukonṱiraka R157,200,720, kana ṱoḓaho u vha 79% ya ndeme ya thendelano yo vusuludzwaho. Vho Chidi vho ombedzela uri IDT a i ṱanganyi kana u badela vhashumi vha fhasi nahone a i nga dzheneli kha khanedzano nga ha miholo yavho.
"Vhakonṱiraka vhaṱuku na vhashumi vha tea u tandulula khanedzano nga ho livhaho na mukonṱiraka muhulwane. IDT i nga si dzhenele kha thendelano dzenedzo," vho ralo. Vho engedza nga uri mugaganyagwama wo vha u tshi langiwa nga Muhasho wa Pfunzo ya Mutheo, hu si IDT, na uri a hu na ṱhoḓea ya odithi yo ḓiimisaho nga yoṱhe.
"U lenga ndi mvelelo ya mafhungo a zwa masheleni a mukonṱiraka - hu si u langa nga nḓila i si yone nga IDT. IDT yo ḓadzisa vhuḓifhinduleli hayo, i badela mbadelo dzoṱhe dza mushumo wo fhelelaho," vho ralo.
Muambeli wa Muhasho wa Pfunzo wa Limpopo Vho Mike Maringa vho amba uri tshiimo tsha tshikolo sa tshiimiswa tsha ṱhoḓea dzo khetheaho tsho ṱanganedza mugaganyagwama wa nṱha. Musi IDT i tshi anganyela u fhela kha 86%, o i vhea tsini na 93%.
"U lenga hu khou itiswa nga u thivhelwa ha masheleni ho sedzanaho na mukonṱiraka. Zwiṱarafo zwi ḓo kombetshedzwa vhukuma; ndi maitele o ḓoweleaho," vho ralo.