Tshiṱori nga Silas Nduvheni. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Sa tshipiḓa tsha mushumo wa u ṱola na u ṱoḓa mafhungo, Ṋeḓorobo Muhulwane wa Tshiṱiriki tsha Vhembe Vho Freda Nkondo vho dalela fhethu ha u khwinisa nḓisedzo ya madi tsha Vondo nga Musumbuluwo, ḽa 12 Shundunthule. Vho ṱanganedzwa nga vhakhantseḽara na vharangaphanḓa vha tshitshavha u itela u ṱola mvelaphanḓa kha ndowetshumo wa "U Engedza Vhukoni na U khwiniswa ha Themamveledziso ya themamveledziso ya Vondo Vondo na themamveledziso i tshimbilelanaho."
Nedorobo vho sumbedzisa u dinalea nga ha u bvela phanḓa na u lenga ha nḓisedzo ya tshumelo ya maḓi na ongolowa ha mushumo ure hone, una ṋetshedzwa masheleni nga kha gavhelo ya themamveledziso ya masipala (MIG).
"Zwo eḓana zwo eḓana. Tshifhinga tshoṱhe musi hu na mugaganyagwama muswa, tshumelo dza maḓi dza Vhembe dzo ṅwalwa vhukati ha dzine dza sa bvele phanḓa. Nga tshifhinga tshenetsho, zwitshavha zwashu zwi kha ḓi vha na khaedu ya tswikelelo kha maḓi a tshimbilaho nahone o kunaho," ho amba Vho Nkondo, vha tshi khou amba na vhainzhiniere na vhakonṱiraka vha tshiṱirikini. "Maḓi ndi vhutshilo. Ri nga si hanedze vhathu vhashu tshumelo iyi ya mutheo."
Nkondo vho humbela vhakonṱiraka uri vha ṱavhanye u shuma, nga maanḓa miṅwedzi yo omaho ya vhuria i tshi khou sendela. "Mafheloni a ṅwedzi wa Shundunthule, ri ṱoḓa u vhona mvelaphanḓa. A ri ṱoḓi u vhuisa masheleni a sa shumisiwiho kha Muhasho wa Gwama nga ṅwambo wa u sa shuma zwavhuḓi."
Vho amba zwauri mvelaphanḓa ya mushumo zwa zwino yo ima kha 35.1% fhedzi, ye vha i ṱalusa sa ya fhasi nga nḓila i sa ṱanganedzei. "Nga 2026, arali ri sa athu u ṋetshedza, zwitshavha zwi ḓo ri sola nga nḓila yo teaho - naho zwo ralo ri Maanḓalanga a tshumelo dza maḓi."
Vho Nkondo vho dovha vha ita khuwelelo ya thandululo dza tshifhinga tshiṱuku u itela u thusa fhethu ho kwameaho. "Wards 24, 31, 35 na 40 kha Masipala wa Thulamela i tea u wana maḓi, naho i nga kha zwikepe zwa maḓi. Nahone arali ra bvisa vhuṱumani ha maḓi vhu siho mulayoni kha minwe mivhundu, ri nga vhuedzedza 24/7 ya ṋetshedza ya madi," vho amba.
Vho amba uri ndi fulufhelo ḽavho ḽa uri nga ṅwedzi wa Fulwi, vhadzulapo vha mivhundu yo kwameaho vha ḓo vha na maḓi o kunaho ane a khou elela u bva kha dzi bommbi dzavho.
Mulanguli wa mushumo Vho Ernest Mabonyane vho ṱanganedza mbilaelo dza ṋeḓorobo nahone vha ri tshigwada tshi khou shuma nga maanḓa u kunda khaedu dzo vhalaho. "Ro vha na zwithithisi nga ṅwambo wa mvula, khanedzano nga ha gammba ya fhethu, na ṱhoḓea dzi bvaho kha vhabindudzi vhapo vhane vha ṱoḓa tshipiḓa tsha 30%. Mafhungo eneo o tandululwa u bva tsheetsho," vho ralo.
Vho engedza nga uri mugwalabo nga vhashumi vhapo, zwe zwa thoma nga Nyendavhusiku 2024, nazwo zwo lenga u bvela phanḓa. "Ri kha nyambedzano dzi bvelaho phanḓa navho u itela u swikelela thandululo ya vhukonani."