Tshiṱori nga Anton van Zyl. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Nndwa ine ya hovhelela miṅwaha ine ya paḓa ya fumiraru ya u vhona uri ndi nnyi ane a fanela u vha khosi kana khosi ya mufumakadzi wa lushaka lwa Vhavenḓa i vhonala i tsini na u khunyelela. Nga murahu ha iṅwe vhege ya vhuṱanzi Khothe Khulwane, mulandu wo fhiriselwa phanḓa kha ḽa 8 Nyendavhusiku u itela u ḓisa mbuno dza u vala.
Zwigwada zwa mulayo zwe zwa imelela vhane vha khou lwela vhuhosi vhane ndi Mukololo Masindi Mphephu na khosi ya kale khotsimunene wawe mukololo Vho Tony Mphephu Ramabulana vha khou lingedza u ṱuṱuwedza avho vhahaṱuli vhararu uri vhaimelelwa vhavho vha ndi vhone vhane vha fanela u vha khosi Khulu ya lushaka lwa Vhavenda. Zwino ṱhanzi dzi ṱoḓaho u swika 20 dzo ṋea vhuṱanzi kha muhumbeli na mufhinduli nga tshifhinga tsha dzulo khothe zwa zwenezwino.
Mulandu uyu wo vhuyelela khothe khulwane ya Polokwane nga ḽa 22 Khubvumedzi. Vhukati ha ṱhanzi ho vha hu na Thovhele Vho Nndweleni Mashamba vha Khoro ya Mvelele ya Mashamba, vhe vha vhidzwa uri vha ṱanziele nga ha mbekanyamaitele dza vhuhosi, nga maanḓa malugana na milayo ya u tevhekana. Murangaphanḓa muhulwane wa sialala vho dovha vha amba nga ha mavharivhari a u dzhia sia, vha tshi zwa khothe uri a vha na luvhengelambiluni kha mukololo Vho Toni Mphephu Ramabulana kha khanedzano ya khuluṋoni ine ya khou bvela phanḓa.
Vho Mashamba vho vhulunga vhuṱanzi havho hoṱhe ha uri, u ya nga mvelele dza Vhavenda, ndi vhanna fhedzi vhane vha nga vhewa kha khuluṋoni - vhuimo vhune ha hanedzana nga ho livhaho na mukololo Masindi kha u tevhekana. Vho dovha vha ṋea vhuṱanzi ha uri khosi i vhusaho nga tshenetsho tshifhinga yo vha i sa koni u ḓivha mutevheli wayo.
Fhungo ḽa ndeme kha mulandu ḽi kwama muhumbulo wa mufumakadzi wa dzekiso - mufumakadzi o ṱalutshedzwaho sa ane a kona u beba muḽaifa - na mbudziso dzo vhudziswaho nga ha vhuimo ha mme a mukololo Masindi kha heḽi sia.
Musi hu tshi khou thetsheleswa nga ṅwedzi wa Ṱhangule, Vho Zama Mapai, muḓivhi wa mvelele u bva Yunivesithi ya Venda, navho vho ṋea vhuṱanzi ha u ḓi imelela. Vho Mapai vho amba uri mukololo Masindi u tea u bviswa kha u gonya khuluṋoni ya Venda ngauri mme awe, Vho Fhulufhelo, vho vha vha sa athu u vhingana na Khosi Dimbanyika Mphephu Ramabulana nga nḓila ine ya ṱoḓea nga mvelele ya Venda (i.e. sa "mufumakadzi wa khandela"), na uri Masindi nga zwenezwo o vha o bebwa "a si wa mbingano" u ya nga milayo ya sialala.
Tshigwada tsha mulayo tsha Masindi, tsho rangwaho phanḓa nga Adv Allan Dodson, tsho itela khaedu vhuṱanzi uhu kha u ṱolisisa, vha tshi amba uri o vha a songo katelwa fhedzi ngauri o vha a si dzhinda. Mukololo Masindi ndi nwana wa u tata wa u thoma wa muṱahavu Khosi Dimbanyika (Tshimangadzo).
Kha dzulo la u thoma, Vho Toni Mphephu Ramabulana vho dovha vha ṋea vhuṱanzi ha uri mbilaelo ya Masindi yo vha i sa shumi ngauri o bebwa musi khotsi awe vha sa athu vha khosi. Iṅwe ya mbuno khulwane dza vhaimeleli ndi ya uri maitele a Vhavenḓa a ṱoḓa uri khosi i thome u rwelwa ṱari, mufumakadzi wa dzekiso o tiwe, nahone ndi hone ene fhedzi ane a nga be a khosi i tevhelaho.
Muhumbulo uyu wo vha u tshi khou hanedzwa nga tshigwada tsha mulayo tsha Masindi, tshe tsha ṋetshedza maṅwalo a sumbedzaho uri hu na tsumbo yo eḓanaho ya u bebwa ha mutevheli phanḓa ha musi khosi ntswa i tshi vhewa. Tsumbo ya Vho Patrick Mphephu, muvhusi wa kale wa Vhavenda na khotsi a Dimbanyika, yo bulwa: o bebwa musi mune wawe vha sa athu u rwelwa ṱari sa khosi.
Mulandu uyu u khou thetsheleswa phanda ha Muhaṱuli Muphuresidennde wa khothe khulwane ya Limpopo, muhaṱuli Vho George Phathudi, muhaṱuli Vho Gerrit Muller na muhaṱuli Vho Thogomelani Tshidada.