Tshiṱori nga Maanda Bele. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Afrika Tshipembe ḽo xelelwa nga tshipiḓa tshihulwane kha u lwela vhulamukanyi. Vho Fiona "Makondelele" Nicholson, mulwela pfanelo dza vhathu a sa neti na u vha muvulanḓila kha nndwa ya u lwa na khakhathi dza zwa vhudzekani na dza mbeu, vho lovha nga ḽa 1 Shundunthule vhe na miṅwaha ya 74.
Vha ḓivhea nga lufuno sa "Makondelele" - zwine zwa amba "u konḓelela" – Vho Fiona vho ṋekedza miṅwaha i fhiraho 25 ya vhutshilo havho kha u ṋea maanḓa vhafumakadzi na vhana kha ḽiṅwe ḽa dzingu ḽa mavunḓu kha ḽa Afrika Tshipembe. Vho vha vhe muthomi na mulanguli wa u shuma lwa tshifhinga tshilapfu wa Mbekanyamushumo ya u Manḓafhadzwa ha Vhapondwa u mona na Vhembe ofisi dzavho dzovha,ngei (Ṱhohoyanḓou Victim Empowerment Programme - TVEP), ye ya tikedza vhapondwa vha fhiraho 10,000 vha u tshipiwa, vhunzhi havho vhana. Vhueletshedzi havho vhu vhavhaho ho shandula matshilo, vha itela khaedu maitele o pwasheaho, na u ṱoḓa vhuḓifhinduleli he ha vha hu tshi ḓo vha hone u fhumula.
Nga murahu ha u litsha mushumo u bva kha TVEP, Vho Fiona vho thoma Thandululo dza Mveledziso ya CBO ya Practical (PracSol), dzangano ḽi sa shumeli mbuelo ḽe ngaḽo vha bvela phanḓa na u kovhelana tshenzhemo yavho ye vha i shuma nga maanḓa na vhuṱali havho. Naho vhovha vha tshi khou ṱangana na dzi khaedu kha mutakalo na zwishumiswa zwiṱuku, vho dzula vho ḓikumedzela kha u eletshedza murafho u tevhelaho wa vharangaphanḓa vha tshitshavha.
Vhane vho shuma khathihi navho vha amba nga ha mufumakadzi we a vha a tshi fhira murangaphanḓa - vho vha vhe muthu wa mme na ṱhuṱhuwedzo. Thinamaano Ndou, we a shuma na Vho Fiona lwa miṅwaha ya 17, o humbula nga ha u xelelwa huhulwane: "Ndo thoma u ḓivha Vho Fiona nga 2004/2005 musi Tshikolo tsha Vhutshilo Mountain tshi tshi thomiwa ngei Tshikombani. Nga 2008, ra thoma u shuma roṱhe, fhedzi vho vha vha tshi fhira u sokou vha mutholi kha nṋe - vho vha vha tshi nga mme kha nṋe. Ndo guda zwinzhi khavho, nahone ndi ṱoḓa u vhona ifa ḽavho ḽi tshi bvela phanḓa," a amba.
Muṅwali wa mafhungo Phathutshedzo Luvhengo, we a shuma na Vho Fiona kha mafhungo o vhalaho, o dovha a hulisa: "U ṱangana hanga ha u thoma na Vho Fiona ho vha hu musi ndi tshi khou ita nganea ya khakhathi dzo thewaho kha mbeu. Hezwi zwo vha zwi mathomoni a mushumo wanga musi ndi tshi khou shuma kha nyanḓadzamafhungo ya Limpopo Mirror. Vho vha vha tshi funa vhukuma pfanelo dza vhafumakadzi na u lwa na ṱhamu kha Tshiṱiriki tsha Vhembe na u mona na vundu. Vho sia tshikhala kha tshitshavha tshe mushumo wavho wa vha u sa kwamani na vhanzhi fhedzi matshilo a vhathu a khwine," o ralo.
Vho Fiona vho vha vha tshi tenda kha maanḓa a vhurangaphanḓa hapo, thikhedzo yo sedzaho kha vhaponyi, na u ita uri zwiimiswa zwi vhe na vhuḓifhinduleli. Ifa ḽavho ḽi tshila kha vhutshilo he a thusa u fhola nahone kha tshivhindi tshe vha tshi ṱuṱuwedza kha vhaṅwe u amba, u ima o khwaṱha, na u ṱoḓa khaṱulokwayo.
Vho sia vhafuniwa, khonani, vhashumisani vha kale, na miraḓo minzhi ya tshitshavha ine ya bvela phanḓa na u wana maanḓa kha mushumo wa vhutshilo havho.
Hovha na mushumo wa u humbula hayani havho Thathe Vondo nga Mugivhela, ḽa 10 Shundunthule.