Tshiṱori nga: Silas Nduvheni. Ṱhalutshedzo nga: Khathutshelo Raliphaswa.
Nga ḽa fumbili-raru Khubvumedzi, vha musanda vhaha Dagada na vhadzulapo vha Guyuni Hadagada vho fara mushumo wa u pembela vhutshilo ha Vho Sarah Sharon Dagada, vhe vha vha vha tshi ḓivhea khwine nga "Vho SS Dagada", vhe vha vha mushumi wavha shumela vhapo wa mufumakadzi wa muvenda wa u thoma.
Vho Dagada vho bebwa vha aluwa musanda wa Hadagada ngei Guyuni nga ṅwaha wa gidiḓaṱahe fuina-rathi. Vho thoma pfunzo dzavho tshikoloni tsha fhasi tsha Guyuni tshe tshavha tshi tshi guma kha murole wa vhuvhili (une namusi wa ḓivhiwa sa murole wa vhuṋa). U bva kha tshikolo itsho, vho ḓou ya kha tshikolo tshire Lukau. Vho vha vha tshi shuma zwavhuḓi kha mishumo yavho ya tshikolo, he vha pfukhiswa na minwe mirole vha sa athu u pfufhiwa gavhelo ḽa u guda tshikoloni tsha nṱha ngei tshikoloni tshe tshavha tshi tshi vhidzwa tshiimiswa tsha Vendaland Training.
Nga ṅwaha wa 1963 vho vha munwe wa vhagudiswa vhaṋa kha Venda vhe vha swikelela u ṅwala maṱiriki nga ṅwaha uyo, hone hu vhone vha mbeu ya tshifumakadzi vhe vhoṱhe. Vho ṱhaphudza ngudo dzavho nga ṅwaha wa 1967 kha gudedzi ḽa Yunivesithi ya Limpopo, ya Turfloop. Nga murahu ha u ṱhaphudza pfunzo dzavho afho, vho ya vha shuma kha muhasho wa mveledziso wa tshitshavha na vhulonda vhathu sa mushumi nga ṅwaha wa 1968 he vha shuma zwavhuḓi kha maimo a u fhambana. U bva afho, vho ḓou huliseliwa kha u vha ṱhoho ya muhasho uyo nga ṅwaha wa 1977, hevha muthusi mulani mutuku mulangi nga 1982, vha vha muthusa mulangi nga ṅwaha wa 1988, u bva afho vha vha mulangi wa mveledziso dza kha vhupo ha Vhembe u swika vha tshi ḓi rula mushumo nga ṅwaha wa 2011.
Nga murahu ha u ḓi rula mushumo, vho ḓou shuma sa mueletshedzi wa vhalangi vha mushumo wa muhasho wa vhulondavhathu vho imela muhasho wa lushaka wa mveledziso wonoyo, vha vha dzhia dzi thambo kha mushumo wa zwa u ṱhogomela vhana zwa vha SASSA. Vha dovha hafhu vha thusa vhagudiswa vhe vha vha vha khou gudela buḓo ḽazwa vhulonda vhathu vha UNISA.
Vho Dagada vho lovha nga ṅwaha wa 2021, hone ngauri hovha hu na dzi khaedu dza Covid-19, vho balelwa u ṋeiwa mbulungo yo teaho, ngazwo vha muṱa uyu vho vhona zwo fanela uri vha pembele vhutshilo havho na mishumo ye vha ita.
Ṅwana wavho, Tshiwela Maiwashe, o vha ṱahisa sa muthu vhe vha vha vha tshi shuma vho ḓi imisela, thikho ya muṱa wa ha Dagada, muthu wa mulalo hone vhane vha ḓi ṱukufhadza, vhare na vhuthu kha vhathu vhoṱhe.
Vho sia mufarisi wavho na vhana vhavho.