Tshiṱori nga Kaizer Nengovhela. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Mukhantseḽara wa Masipala wapo wa Makhado vho vusa vhuhali kha tshitshavha tsha Madombidzha nga murahu ha musi hu tshi pfi vho thivha bada ine ya khou ya tshikoloni tsha muvhundu uyo na u shumisa mavu u fhata nndu dza u hira henefho vhuponi.
Vho Jeaneth Matumba, mukhantseḽara wa ANC vhane na vhone vha shuma kha komiti khulwane ya masipala, vha dzula tsini na bada ine ya vha i tshi khou bva kha mahaḓa mahulwane muṋangoni wa Madombidza u ya Tshikoloni tsha Nṱha tsha Maluta. Fhethu afho hu wela fhasi ha ndaulo ya sialala, na Vhamusanda Vho Ntsundeni Sinthumule vha re na vhuḓifhinduleli ha u londa maitele.
Miraḓo ya tshitshavha, vhe vha hana u bulwa madzina, vho amba uri vho mangala musi vha tshi wana nḓila yo valwa nahone luvhondo lwo fhaṱiwa, lwa thithisa vhuendi.
"Ho vha hu si na nḓivhadzo. A hu na muthu we a ḓa u ri ḓivhadza, ngauralo ro mangala musi ri tshi vhona nḓila i tshi khou valwa uri muthu a fhaṱe bindu. Ndi nnyi kha muhumbulo wawe wo teaho we a vha a tshi ḓo fhaṱa henefho, a tshi ḓivha uri a zwiho mulayoni?" muṅwe mudzulapo o vhudza vha Limpopo Mirror.
Vhaṅwe vhadzulapo vhari vho vusa mbilaelo kha murangaphanḓa vha sialala wapo na khoro yavho , fhedzi a zwo ngo thusa. Muṅwe mudzulapo o ri: "Ḽeneḽo shango ndi ḽa murangaphanḓa wa sialala, nahone a hu na muṅwe ane a vha na maanḓa khaḽo."
Ho bvelela khanedzano iṅwe musi hu tshi wanala uri luvhondo lwo monaho na thundu ya Matumba lwo ṱanḓavhuwela fhasi ha thambo dza muḓagasi dza Eskom, wo valela tshiṱirathedzhi tsha muḓagasi nga ngomu ha dzharaṱa yavho. Nga nḓila yo ḓoweleaho, fhethu ho raloho hu ḓivhadzwa sa vhashumi nga ṅwambo wa mbilaelo dza tsireledzo, hu si na zwifhaṱo zwo tendelwaho. Eskom zwino a i tsha vha na tswikelelo yo livhaho kha themamveledziso.
Musi fhethu ha tsini hu tshi ṱangana na u dzima ha muḓagasi lwa maḓuvha o vhalaho, vhanzhi kha tshitshavha vho vhona mulandu kha mukhantseḽara, vha tshi tenda uri fhungo ḽo bva kha mushandukisi wa thundu yawe.
Musi vha tshi sendelwa kha vhupfiwa, Vhamusanda Ntsundeni Sinthumule vho khwathisedza uri vha na vhudifhinduleli ha u kovhekanya mavu. "Nga ṱhoḓisiso, ro wana uri fhethu afha ahungo ṅwaliswa. Nomboro dzoṱhe dza tshiṱitshi tsha mabindu dzi tea u rekhodiwa na murangaphanḓa wa sialala na Khoro ya Lushaka ya Sinthumule," vha zwa. Vho Sinthumule vho pomoka Vho Matumba uri vha khou dzhia shango zwi siho mulayoni.
Vho engedza nga uri bada ine ya khou ambiwa nga hayo yo vha yo vhetshelwa u vusuludziwa, na masheleni o ṋetshedzwaho kha mugaganyagwama wa zwenezwino wa Masipala wa Makhado. "Ndi nga si fhumule musi Matumba, sa mukhantseḽara, a tshi fhaṱa nnḓu dza u hira hu si na thendelo," vha zwa hafhu.
Vho Sinthumule vho amba uri Vho Matumba vho vhidzwa lunzhi-lunzhi uri vha ḓivhonadze phanḓa ha khoro yapo fhedzi vho kundelwa u ita ngauralo. Vho dovha vha khwaṱhisedza uri nyambedzano dzi khou bvela phanḓa na Eskom malugana na thambo dza muḓagasi dzine zwino dza khou shuma nga kha thundu yo engedzwaho ya Vho Matumba.
Mudzulatshidulo wa Khoro ya Lushaka lwa Hasinthumule, Vho Makhado Sinthumule, vho khwathisedza uri a hu na ṱhanziela ya thendelo-ya-mushumo (PTO) ye ya ṋetshedzwa Vho Matumba. Vho amba uri vha nga si tendelwe u fhaṱa kha bada ya u swikelela yo vhetshelwaho u vusuludzwa. Vho dovha vha sasaladza nga u kundelwa u tevhela maitele o teaho phanḓa ha musi vha tshi fhaṱa ṱhanganyelo yavho ya nnḓu dza u hira.
"Vha khou ita bindu kha fhethu, naho zwo ralo a ḽi athu ṅwaliswa kha khoro ya tshaka. Ro thoma ṱhoḓisiso ya nḓila ye vha fhaṱa ngayo bindu ḽavho hu si na thendelo," vha zwa.
Mulanguli wa tshumelo ya vharengi ya Eskom fhano Vhembe, Vho Ntshavheni Nenguda, vho amba uri khamphani i ḓo rumela muṱoli uri a ṱodisise fhethu honoho. Wa zwa thekiniki o vha a tshi ḓo dovha a rumelwa u ṱola vhuṱumani ha muḓagasi.
Musi vha tshi fhindula, Vho Cllr Jeaneth Matumba vho hanedza uri vho ita zwithu zwo khakheaho, vha tshi khou kombetshedza uri vho tevhela maitele o teaho a u wana pfanelo dza mavu. Vho amba uri vho badela nduvho i ṱoḓeaho kha Vhamusanda Ntsundeni Sinthumule.
Vho Matumba vhari vho sendela tsini na Vhamusanda nga murahu ha musi luvhondo lwavho lwa ndaka lwo no tshinyadziwa lunzhi nga u fhira ha goloi. Vho humbela thendelo ya u vala tshiṱaraṱa nahone vha badela tshelede i ṱoḓeaho u itela u ita nga u ralo.
Vho dovha vha hanedza uri vho vha vho vala transformer ya Eskom, vha tshi amba uri Eskom vho i vhea nga ngomu ha dzharaṱa yavho. "Arali transformer i tshi khou vhanga thaidzo kha tshitshavha, ndi ḓo humbela Eskom uri i i bvise," vho ralo.
Vho Matumba vho isa phanḓa na u hanedza u sa dzhiela nṱha u vhidzwa nga khoro ya sialala, vha ri vho dalela ofisi dzavho lunzhi lunzhi fhedzi vha vhudzwa uri a hu na miṱangano yo dzudzanywaho.
Fhedziha, avhango fhindula mbudziso nga ha uri ndi ngani vho nanga u vala bada yo vhetshelwaho u khwiniswa nga masipala ine vha shuma sa mukhantseḽara.