Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vho dinalea nga u sa ṱhogomelwa lwa miṅwaha minzhi, vhadzulapo vha Valdezia tsini na Elim vho dovha vha ita misumbedzo yau thivha bada kha bada ya D4 vhukati ha Elim na Malamulele nga Ḽavhuvhili, vha tshi khou sumbedza u lwa na ṱhahelelo ya vhashumi vhahulwane kha kiliniki yavho yapo, ine vha ri i na muongi muthihi fhedzi mushumoni.
Kiḽiniki ya Valdezia, ine ya vha na zwivhumbeo zwiṱuku zwa 10, hu tshi katelwa lurumbu lwa. Khomani na Mambedi, yo dzulela u bveledza mbilaelo nga ha nyimele ya u tshinyala ha kiliniki. Kiḽiniki iyi yo fhaṱiwa nga 1888 nga vharumiwa vha Switzerland, tshifhaṱo a tshi tsha ṱhogomelwa nga nḓila yo teaho.
Naho ho vha na u gwalaba nwedzi wo fhelaho, vhadzulapo vha ri Muhasho wa Mutakalo wa Limpopo u kha di tea u netshedza thandululo kha khaedu yavho. U dinalea ho aluwa nga murahu ha musi vhaongiwa vhanzhi vho fhiriselwa kule nga ṅwambo wa u ṱahela ha vhashumi, zwa ita uri hu vhe na musumbedzo. Kiḽiniki i dovha ya tambula nga zwithu zwo tshinyalaho zwa muya na u vhulunga mishonga i songo teaho, zwine zwa bveledza mbilaelo nga ha u shuma ha dzilafho. Vhagwalabi vha khou ṱoḓa uri vha muhasho wa mutakalo vha dzhenelele nga u ṱavhanya.
"Ro neta. Vhalwadze vho ima kha mitevhe milapfu, nahone vhaṅwe vha a huma ngauri muṅwe muongi a nga si kone u thusa muṅwe na muṅwe musi kiliniki i sa athu vala nga awara ya rathi nga madekwana. Zwi a vhavha u ya kiliniki wa ṱuwa hu si na thuso ye wa i wana," hu amba munwe wa vhadzulapo Tsakani Baloyi.
Kiḽiniki i dovha ya ṱaluswa sa "ṱhukhu na i si yavhuḓi," kiliniki i dovha ya vha na khombo dza mutakalo na mutakalo. Vhadzulapo vho amba nga ha zwiṱaka zwo ḓalaho na munukho kana lwefha lu sa takadzi sa vhuṱanzi ho engedzeaho ha u sa ṱhogomelwa.
Nga murahunyana ha u gwalaba, Muhasho wa Mutakalo wo sasaladza u thivhelwa ha bada, vha tshi ri zwo kombetshedza kiliniki uri i vale lwa ḓuvha iḽo. Fhedziha, vhagwalabi vho vhudza vha nyanḓadza mafhungo ya Limpopo Mirror uri muhasho wo i vala nga nḓila i bvelelaho nga u kundelwa u ṋetshedza vhashumi vho eḓanaho. Muṅwe mugwalabi o ri: "Hetshi ndi tshiitisi fhedzi."
Mudzulatshidulo wa Tshigwada tsha Concern tsha Valdezia, Vho Lucky Mathonsi, vho sasaladza muhasho nga u sa ita zwithu. "Nga murahu ha maḓuvha a mushumo a 14, muhasho wo ri nyadza, nga zwenezwo, ro vha ri tshi khou gwalabela. Vho rumela mulanguli wa fhethu a si na thandululo. Ri pfa ri tshi dzhielwa fhasi," o ralo.
Vhagwalabi vho ita khuwelelo ya uri hu vhe na vhaongi vha ṱoḓaho u vha vhaṱanu, ro sedza tshivhalo tsha vhathu vhane vha khou aluwa vha Valdezia, nahone vha ṱoḓa uri MEC wa muhasho wa mutakalo Limpopo Vho Dieketseng Mashego vha ambe na vhadzulapo nga ho livhaho. Vho ana uri vha ḓo bvela phanḓa na u sumbedza u swikela muhasho u tshi fhindula.
Muhasho wo amba uri mikano ya zwishumiswa zwo ita uri u fhaṱa kiliniki ntswa zwi sa konadzee. Muambeli wa muhasho wa mutakalo fhano Limpopo Vho Neil Shikwambana vho amba uri muhasho wo shumisana na vhaimeleli vha tshitshavha na u ṋetshedza mugaganyagwama wa ṅwaha wa u ṱhogomela themamveledziso ya ṱhogomelo ya mutakalo.
"Nga u fhindula, vhashumi vha bvaho kha Kiḽiniki ya Valdezia vha ḓo ṋetshedzwa hafhu lwa tshifhinganyana kha zwiimiswa zwa tsini," Vho Shikwambana vho ralo, vha tshi ṱuṱuwedza tshitshavha uri tshi shumisane u vhona uri hu khou bvela phanḓa na u swikelela tshumelo ya mutakalo.