Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vho rabulasi vha bvaho muvhunduni wa Hanthabalala nnḓa nyana ha Elim vho thoma foramu ya tshitshavha ya u lwa na u anda ha u tswiwa ha zwipfuwo dzavho na dziṅwe khaedu dzi tshimbilelanaho na vhulimi. Vhukando uhu, ho vhumbiwaho nga Ḽavhuṋa ḽa 5 Fulwi, vhu ṱanganya mivhundu miṱuku i sa fhiriho 17 nahone i sedza kha u khwaṱhisa tshumisano na vharangaphanḓa vha mvelele na mihasho ya muvhuso.
Nga vhalimi vhane vha fhira 5,000 kha vhupo honoho, vhabveledzi vhapo vha ri u tswiwa ha zwifuwo - nga maanḓa mbudzi na kholomo - zwo swika kha zwikalo zwine zwa tshuwisa. Vhalimi vho dovha vha bveledza mbilaelo nga ha vhathu vha si na maṅwalo vhane vha dzula kha vhupo honoho.
Athutshalo Ntshauba (30), mulimi ane a vha na vhukoni kha u bveledza zwimela zwine zwa fuliwa nga dzi kholomo - nga maanḓa tshaka dza Boran na Nguni - o amba uri, kha zwithu zwinzhi, vhatshinyi vho vha vha sa bvi muvhunduni wavho. Ntshauba, we a ṱhaphudza pfunzo dzawe Yunivesithi ya Limpopo na mukundi wa pfufho ya Vhembe kha zwa mabindu wa 2024, o ri kanzhi u tswiwa zwivha zwo livhiswa kha mbudzi sa izwi dzo vha dzi tshi leluwa u dzi hwala nahone dzo vhulahwa henefho fhethu.
"Vha vhulaha zwifuwo hune zwa vhewa hone na u rengisa ṋama kha vhadzulapo vha henefho, kha dzi butshara, na kha mbulungo kana zwiṅwe zwiitea. Zwine zwa ṱungufhadza ndi uri ṋama i rengiswa henefho. Ro vha na zwiitea zwine na kholomo dza vhulahwa, fhedzi zwi a konḓa u fara vhatshinyi," a ralo.
Vho Ntshauba vho khethiwa sa mufarisa mudzulatshidulo wa Foramu ya Vhulimi ya Nthabalala, ye ya vhumba komiti musi hu tshi khou thomiwa. Vhalimi vhari vhufhura ha zwifuwo vhu khou bvela phanḓa na u tambudza zwitshavha zwa vhupo ha mahayani, na tshivhalo tsha u vusuludza zwifuwo zwo tswiwaho zwi tshi kha ḓi vha fhasi.
Foramu i dovha ya sedza kha u tandulula muṱaṱisano une wa khou aluwa u bva kha vhavhambadzi vha zwibveledzwa zwi si zwa fomala, vhunzhi havho ndi vhadzulapo vha nnḓa.
Mulimi wa zwiliṅwa Vho David Mudau (76) vhari u swika ha vharengisi vha zwitaratani vha tshi bva Zimbabwe, vhe vha rengisa zwibveledzwa nga mitengo ya fhasi, zwo vha zwi tshi khou vhaisa vhorabulasi vhapo. "Musi ri tshi lingedza u rengisa zwibveledzwa zwashu, vhathu a vha rengi. Hezwi zwo kwama mbuelo yashu. Ri ṱoḓa u wana nḓila dza u shumisana, ngauralo roṱhe ri a vhuelwa," vho ralo.
Munwe mufuwi muswa wa khuhu Avhashoni Maduvha, uri vhabveledzi vhatuku vha khou lwisa na vharengi vha sa fulufhedzei na u dura ha u bvisa mihwalo. "Vhathu vha vhea khumbelo yau renga khulwane nahone a vha ḓisumbedzi, ngauralo ri tambisa tshelede kha zwiḽiwa. Ndi dovha nda shumisa malasha u itela u ita uri khuhu dzi dzule dzi tshi dudeliwa nga tshifhinga tsha u fhungudza muḓagasi," a ralo.
Murangaphanda wa sialala Vha Musanda Vho Lassi Mafutha vho tanganedza u vhumbwa ha foramu. "Vhulimi ndi thikho ya ikonomi yashu. Foramu i ḓo thusa u tandulula mafhungo manzhi," vha zwa.
Vho Solomon Tshikovhela, mudzulatshidulo wa Foramu ya Vhulimi ya Vhembe West, vha ri vhorabulasi vha tea u vha na vhuthihi u itela u sedzana na khaedu dzavho vhoṱhe sa izwi i khaedu nthihi. "Foramu iyi yo sikwa u itela u fhindula mafhungo a ngaho vhufhura ho ḓalaho ha zwifuwo," vho ralo.
Vho engedza nga uri foramu yo dovha ya dzudzanya u ṋetshedza vhugudisi kha maitele a vhulimi ha musalauno na u shumiswa ha manyoro, na u shuma na Muhasho wa Vhulimi na Masipala wa Makhado u itela u khwinisa thikhedzo kha vhalimi.