Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Vhaholi vha magavhelo a mundende a South African Social Security Agency (SASSA) na vhashumi vha zwa matshilisano u mona vhupo Hamakhado vha ri magavhelo avho o badelwa u lenga vhanwe na avhathu awana luthihi ṅwedzi uno. Vhanwe vha vhaholi vho vhiga u ṱahela hu sa shanduki ha vhukati ha R100 na R280 kha miṅwedzi mivhili yo fhiraho.
Musi hu tshi khou dalelwa ofisini ya Makhado ya vha South African Social Security Agency (SASSA) nga Musumbuluwo, ḽa 7 Fulwana, vhathu vhanzhi vho vhonala vho ima kha miduba milapfu. Vhaṅwe vho amba uri vho swika nga matsheloni vhukuma eneo fhedzi vha ṱuwa hu si na thuso nga ṅwambo wa u shuma nga u ongolowa. Vhanzhi vho vha vho no tshimbila tshikhala tshilapfu vha tshi bva mivhunduni sa Siloam, Tshitale na Elim - vhanzhi vhovha vha si na tshelede ya u ḓi endedza.
Vho Edward Mpofu vha u bva muvhunduni wa Mpheni vho vha vho fhelekedza mufumakadzi wavho, vhe vha vha vha sa athu wana thuso yavho. "Ro swika fhano i saathu u swika awara ya 05:00. Zwi a konḓa u gonya na u tsa kha miṅwaha yashu," vho ralo. "Ṅwana wanga u shuma Johannesburg nahone u rumela masheleni kha mufumakadzi wanga na vhana vhawe vhavhili. SASSA yo ri vha khou tea u khwaṱhisedza vhubvo ha tshelede iyi. Fhedzi mufumakadzi wanga o vha a tshi khou wana thuso ya masheleni u bva nga 2018. Hezwi a zwo ngo vhuya zwa itea."
Vho humbelwa u ḓa na ID yawe, khadi ya bannga na ṱhanziela yavho ya mbingano. Musi ofisi i tshi vala nga 16:30, vhathu vha fhiraho 80 vho vha vha sa athu thusiwa. Vhaṅwe vho vhudzwa uri vha ye tshiṱitshini tsha mapholisa u itela u wana khwatisedzo( afidavithi).
Vho Dorah Mbengeni vha ubva Elim vhari R300 yovha i khou ngalangala kha magavhelo avho lwa minwedzi mivhili yo fhiraho. "Zwi a vhavha, ngauri R300 ndi nnzhi kha nṋe. Yo dzhiiwa hu si na thendelo yanga. A thi kolodi muthu," vho ralo. Tshitatamennde tshavho tsha bannga tsho khwaṱhisedza uri u bviswa ha tshelede zwo bva thwii kha SASSA. Vho engedza nga uri: "U ḓura ha vhutshilo ndi huhulwane, nahone ri dovha ra shumisa tshelede u renga maḓi."
Vho Nakampe Semosa vhari hu ṱoḓaho u vha R190 yo vha i tshi dzulela u ṱahela kha masheleni avho a gavhelo. Vhashumi vha SASSA vho vha vhudza uri vho dzhena kha mbekanyamaitele - ine vha i hanedza. "Ndi kale ndi tshi badela mbekanyamaitele mbili nga tshanḓa. Ndo ita na u ṋetshedza afidavithi, fhedzi a hu na tsho shandukaho. Vha nga si kone na u nṋea dzina ḽa mbekanyamaitele iyi," vha ralo, vha engedza nga uri u ṱahela ho vha kombetshedza uri vha hadzime kha dzitshaka dza khadzimiso.
Vho Larisa Martha (68) vhari thaidzo yo thoma nwaha wo fhelaho. "Mathomoni ndo vha ndi tshi humbula uri zwo ḓowelea. Fhedzi zwino zwi a konḓa u tshila, zwihuluhulu na vhaḓuhulu vhararu vhane vha tea u unḓiwa nga masheleni aya," vho ralo.
Vhanyadadza mafhunga ya Limpopo Mirror vho amba na vhaṋetshedzi vha masheleni vhararu vhane vha khou shuma kha vhupo ha Elim, vhe vha khwaṱhisedza uri vhaṅwe vha vhathu vhane vha ḓa khavho u wana thuso ya masheleni khavho vhavho vha mundende vha dzulela u wana R1,900 fhedzi nṱhani ha thuso yo fhelelaho ya R2,315. Muṅwe wavho, we a humbela u sa ḓivhea, o ri o vhuya a humbela khasiṱama uri a ṋee tshitatamennde tsha bannga, nahone zwo sumbedza uri tshelede yo fhungudzwaho yo badelwa thwii nga SASSA.
"Vhunzhi ha vhaholi vha anzela u wana mbadelo pfufhi, fhedzi vhaṅwe vha fheleledza vho wana zwinzhi - khamusi musi SASSA i tshi dzhia kha fhungo iḽi," vho ralo.
Vho Tebogo Tshipi, muambeli wa SASSA Limpopo, vho vhudza Limpopo Mirror uri zhendedzi a ḽi bvisi tshelede hu si na thendelo na u humbela vhavhuyelwa vho kwameaho uri vha dalele ofisi dza tsini na havho. Vho amba uri vhaholi vha 702 vho khethiwa uri vha sedzuluswe ṅwedzi uno ngei Makhado, nahone mbadelo dzoṱhe dzo lengaho dzo shumiwa nga Musumbuluwo.
Fhedzi vhaholi vha si gathi vho amba uri vha kha ḓi lindela u wana magavhelo avho. Vho Tshipi vhari avho vhane vha khou tangana na dzi khaedu vha nga kwama senthara ya dzifounu dza SASSA kha 0800 60 10 11 kana dziimeili dza emula@sassa.gov.za.