Tshiṱori nga Victor Mukwevho. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Murengisi vha tshiṱaraṱani vha miṅwaha ya 58 vhone vha bvaho vhuponi ha Miluwani ngei Sibasa vha khou ṱuṱuwedza MaAfrika Tshipembe - zwihuluhulu vhaswa - u vhea mutakalo wavho phanḓa nga u ita dzi nyonyoloso lu swikelelaho luraru nga vhege.
Vho Fhulufhedzani Masindi, mme a si na mufarisi are na vhana vhaṋa, vho vha mugidimi a fhiseaho lwa miṅwaha i fhiraho furaru(30). Musi vha tshi khou amba navha nyandadza mafhungo vha Limpopo Mirror musi vhe hune vha rengisa hone mitshelo na miroho ngei Sibasa nga Ḽavhuṋa ḽo fhiraho, vho kovhelana lutamo lwavho lwa vhutshilo hoṱhe lwa mitambo na mbilaelo yavho nga ha u gonya ha zwikalo zwa mivhili na malwadze a nḓila ya vhutshilo kha shango.
Lwendo lwa mitambo lwa Masindi lwo thoma nga 1985 musi vhe kha murole wa rathi (6) tshikoloni tsha phuraimari tsha Makwarela. Vhukoni havho ho vha vhu tshi vhonala nga tshifhinga tsha mishumo ya mitambo ya musi tshikolo tshi tshi bva, nahone vhadededzi vhavho vho vha ṱuṱuwedza uri vha tevhele mitambo. "Kha maḓuvha ashu a tshikolo, ro vha ri tshi vha na zwiitea zwa mitambo zwa tshifhinga tshoṱhe musi tshikolo tsho bva, nahone ndi henefho he nda vha ndi tshi vhonwa hone sa muṅwe wa vhagidimi vhane vha ṱavhanya u fhira vhoṱhe," vha amba izwo vha tshi humbula zwa murahu.
Tshikoloni tsha sekondari tsha Raluswielo, vho bvela phanḓa vha tshi bvelela, vha tshi imela tshikolo kha u gidima ha mithara dza 100 na 200. Vho engedza nga uri: "Vhadededzi vhashu vha Raluswielo vho ri funza nga ha ndeme ya u ita nyonyoloso tshifhinga tshoṱhe. Na nga murahu ha musi ndo no vhingwa, a tho ngo vhuya nda litsha u ita dzi nyonyoloso."
Vho Masindi vho thoma u gidima dzi mbambe ndapfu nga ṅwaha wa 1984, vha thoma nga mbambe ya u bva Thohoyandou u swika Mphephu Resort, Nzhelele.
"Ndo vha ndi tshi khou ṱaṱisana kha mbambe dzo fhamba-fhambanaho dza badani u bva tsheetsho. Ndo xelelwa nga mbalo ya uri ndi vhangana - vhukuma vha fhiraho 100 - nahone ndi kha ḓi vha na maanḓa a u shela mulenzhe kha zwiṅwe zwinzhi," vha ralo.
Zwino vha khou dzudzanya u ita ḓivhazwakale nga u gidima u bva Polokwane u ya Masingita Mall ngei Giyani. Musi vha tshi ṱalutshedza ṱhuṱhuwedzo yavho, vho ri: "Ndo vha ndi tshi dzulela u ṱoḓa u fhelisa rekhodo kha mutambo muṅwe na muṅwe we nda u ṱanganela khawo u bva vhuṱukuni."
Vho Masindi vho dovha vha dzhenelela kha Combrades Marathon lwa minwaha ya 10 yo fhiraho. Musi vha tshi vhudziswa nga ha tshenzhemo yavho, nga maanḓa kha miṅwaha yavho, vho amba uri zwo vha zwi tshi kha ḓi vha zwiṅwe zwa zwiitea zwine vha zwi takalela vhukuma. "Hu na tshiṅwe tshithu tsho khetheaho nga ha mbambe yeneyo. Zwi fana na tshidzidzivhadzi - musi ni tshi thoma u tshi shumisa, a ni nga koni u ima. Tshi dzhena kha malofhani anu nahone tshi dzulela u ni vhidza uri ni vhuye ni gidime hafhu," vho ralo.
Vho ṱuṱuwedza vhaṅwe vhafumakadzi vha Sibasa na fhethu ho ṱanganaho na henefho uri vha ṱanganele navho kha mushumo wavho wa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe wa matsheloni. Vho amba zwauri: "Ndi zwa ndeme uri ri ite dzi nyonyoloso u itela mutakalo washu."
Vho Masindi vho dovha vha dzumbulula uri vho no renga zwidina u itela u fhaṱa holo hune vhadzulapo vhahulwane vha nga ita nyonyoloso na u dzula vhe na mutakalo wavhuḓi. Vho fhedza u amba nga u ri: "Nga u gidima, ndi khou kuvhanganya tshelede ya u fhedza u fhaṱa holo iyo ine ya ḓo shumela tshitshavha."