Tshiṱori nga Thembi Siaga. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa
Vhuongelo ha Elim vhune ha khou vhonala zwifhato zwonovha zwakale vhu khou tea u fhaṱiwa hafhu, vha muhasho wa mutakalo wa lushaka vho zwi ḓivhadza. Muambeli wa muvhuso Vho Foster Mohale vhari mushumo wa u fhaṱiwa ha vhuongelo vhuswa u ḓo langiwa nga muhasho wa lushaka wo imela muhasho wa mutakalo wa vunḓu ḽa Limpopo.
"Musi thendelo dzoṱhe dzi ṱoḓeaho hu tshi katelwa na mugaganyagwama, dzo no ṋewa, vhuongelo vhuswa vhu ḓovha mushumo wa greenfields, zwine zwa amba uri vhu ḓo fhaṱiwa hoṱhe fhethu huswa, hu si na u ḓitika nga themamveledziso dzire hone," hu amba Vho Mohale.
Fhedzi Vho Mohale avha ngo ṋea ḓuvha ḽine u mushumo wau fhaṱwa ha ḓo thoma.
Muambeli wa muhasho wa mutakalo wa Limpopo Vho Neil Shikwambana vho amba uri naho "u ṱhogomela tshifhinga tshoṱhe" hu tshi itwa kha vhuongelo vhu re hone, zwi ḓo konḓa u ṱanganedza u bindudza dzimiḽioni dza dzirannda musi ho no pulaniwa tshifhaṱo tshiswa.
Vhuongelo, vhuṅwe ha vhuongelo ha kale vhukuma u mona na vunḓu ḽa Limpopo, ho vha vhu tshi khou ṱangana na dzi khaedu kha sia ḽa u ṱhogomela. Mbondo dzo tshinyala. Mabunga manzhi a fanela u ṱanzwiwa nga mabakete. Ṅwedzi wo fhiraho ro vhiga uri vhuongelo ho no fhela ṅwaha vhu si na mutshini wa X-ray u fulufhedzeaho. Tshiimiswa tsha u rothodza zwitumbu a tshi khou shuma zwavhuḓi nahone gurannḓa yo wana uri zwenezwino ho vhidzwa miṱa uri i ṱoḓe vhafu vhavho ngauri zwitumbu zwo vha zwi tshi khou thoma u tshinyala.
Vho Shikwambana vho amba uri vhathekiniki vho vha vhe henefho fhethu vha tshi khou lugisa tshiṱitshi tsha u fhisa, "tshine tsha tambula kha mufhiso u fhisaho wa tshilimo", na uri zwino tshixwatudzu tshine tshono vhea zwitumbu ahu khou shuma.
U bva nga ṅwaha wa 2019, vhuongelo ho ṱangana na khaedu ya ṱhahelelo ya maḓi i sa fheli nga murahu ha musi magwedzho a afho o ḓou xa. Gwedzho ntswa yo kundelwa u swikelela ṱhoḓea. Vhuongelo vhu ḓitika nga zwiendedzi zwa maḓi zwi bvaho kha masipala wa tshiṱiriki tsha Vhembe.
Musi ri tshi dalela vhuongelo mafheloni a ṅwedzi wo fhiraho, ro wana vhaongiwa vho lindela awara nnzhi u itela u dzhia dzi faila dzavho vha sa athu ṱanganela kha muṅwe mutevhe mulapfu wa u vhona Dokotela wa tshumelo dze vha ḓela dzone. Fhethu hau lindela vhuongeloni uho ha mithara dza 100 hovha yo ḓala nga vhaongiwa vho lindelaho thuso, vho dzula nga murahu ha murahu kha dzibannga.
"Zwifhaṱo zwine zwa khou tshinyadzea na zwiimo zwi sa konḓelelei zwa u ṱambela na zwone zwi a vhilaedzisa. Musi ro lindela vhuongelo vhuswa, ri khou fhelelwa nga fulufhelo," ho amba muṅwe wa vhadzulapo Kanelani Manganyi.
Vho Lawrence Muvhango, muofisiri wa ndangulo wa Dzangano ḽa Vhashumeli vha Muvhuso Limpopo, vho sola tshumelo i si yavhuḓi kha tshiṱitshi tsha u fholisa zwitumbu tshine tsha sa khou shuma zwavhuḓi. Vho ita khuwelelo ya uri huvhe na ṱhoḓisiso kha vhane vha vha na vhuḓifhinduleli.
Nga Lambamai, vhadzulapo na miraḓo ya Foramu ya Mveledziso ya Tshitshavha na Nḓisedzo ya Tshumelo ya Elim to Shirley vho ḓiṋekedza u kunakisa vhuongelo uho nga vhoṱhe.
"Zwiimo zwine zwa khou ṋaṋa zwi khou kwama ṱhogomelo ya vhaongiwa. Na mmbete dzi kha tshiimo tshi si tshavhuḓi, na thundu dzau adzela afho ndi zwa kale," ho amba mufarisa mudzulatshidulo wa foramu Vho Nelson Mabobo. "Muvhuso wo fulufhedzisa u vusulusa vhuongelo lwa miṅwaha minzhi, naho zwo ralo ahuna tsho shandukaho. Ri fulufhela uri nga hetshi tshifhinga vha ḓo ḓisela vhathu zwe vhavha fulufhedzisa.
Vho ombedzela uri dzi wadi dzire hone dzi tea u ṱhogomelwa tshifhingani tshino.
Tshiṱori itshi tsho ṅwaliwa tsha anḓadziwa nga u shumisana na GroundUp.