Tshiṱori nga Kaizer Nengovhela. Ṱhalutshedzo nga Khathutshelo Raliphaswa.
Maḓana a lushaka lwa Vhalemba vho kuvhangana bulasini ya Moddervlei, hune ha touvha nnḓa nyana ha Elim, nga Mugivhela wa ḽa 14 Khubvumedzi 2024.Khavhuṱambo hanwaha nganwaha hovha hu ha ṅwaha wa vhufusumbe-rathi (76) vhune vhune ha vhidzwa Lemba Cultural Association (LCA).
Vhuṱambo uho, ho farelwa sentharani ya Lemba Cultural Centre fhaḽa Sweetwaters, hone ho dzhenelelwa nga vhaeni vha hayani nau mona na ḽifhasi u fana na vhane vha bva Israel, Canada, na Zimbabwe. Kha vhahulisei hu katelwa muimeleli wa Afrika Tshipembe Zimbabwe, Vho Musoni Rejoice Mabudafhasi, muphuresidennde wa ḽihoro ḽa Economic Freedom Fighters, Julius Malema, tshanḓa tsha minisiṱ wa mapholisa Cassel Mathale, na vhaṅwe miraḓo ya mabindu a vhalemba u mona na shango ḽa Afrika Tshipembe.
Uya nga Vho Fredrick Mutenda, vhane vha vha muphuresidennde wa LCA, ḓuvha heḽi ḽi touvha tshihumbudzo tsha u sikiwa ha muthu na vhushaka ha khiwine vhukati ha vhathu na mudzimu, musiki washu roṱhe. Vho amba zwauri vhunzhi ha madzangano kana zwiimiswa vha lavhelesana zwihulu na vhathu vha vha vhajuda fhano Afrika Tshipembe. "Vhathu vhoṱhe vha tshilisana nga mulalo na ṱhonifho, naho hu na dzi khakhathi na usa pfesesana, ha vhukuma na vhune ha tou humbulelwa, vhune vhu ngavha vhu hone vhukati havho," vha amba. "Ndi a ṱanganedza zwauri, sa vhalemba, ari vhathu vhane vha vha vha lushaka luthihi. Ri na vhurereli hau fhambana na thoḓea dzine adzi fani. Lune zwivha zwi songo leluwa uri tshiimiswa tshithihi tshi nga kona u ṱhogomela thoḓea dza vhathu vhoṱhe," vha engedza.
Vho Mutenda vho amba zwauri ḓivhazwakale ya vhukuma ya vhalemba fhano Afrika Tshipembe ai athu u fhela u kuvhanganyiwa. "Kha fhungo iḽi, zwe vha LCA vha ita u shela mulenzhe zwi ḓo livhuwiwa zwihulu," vha amba vhuṱamboni. "Zwi kha vheiwe uri ni ṅwale nga ha ḓivhazwakale ya vheiwe. Na sa ralo, vhaṅwe vha ḓo ri ṅwalela. Zwine ra ḓo ita hu ḓovha u gungula uri vhazwimi vha khou ṅwala nga ha ḓivhazwakale ya vhazwimiwa," vha amba vha tshi vhudza vhathu vhe vha dzhenelela vhuṱambo uho.
Vho Casswell Muthale vho ombedzela nga ha vhundeme hauri mulembe munwe na muṅwe a ḓivhe nau pfesesa nga ha hune vha bva hone, vhone vhane, na nga ha maitele a mveleledzavho uri dzi nga ndilaḓe, uri vha kone u swika hune vha khou ya vhe na uḓi kukumusa nga zwine vhavha zwone. "Lushaka lwa vhalemba vha fanela u humela kha midzi yavho hune vha bva hone," vha amba. "Izwi zwi fanela u katela vhalemba vhoṱhe, zwihulu vhaswa. Ahuna ane a fanela u sala nnḓa," vha engedza.
Vho Mathale vhoengedza zwauri u humela kha vhubvo ha vhalemba zwi amba u fhaṱulula madavhi oṱhe u khwaṱhisedza uri vhathu vha dzulela u ima kha ndivho yau vhulunga mvelele. Vho amba zwauri vhurangaphanḓa vhu fanela u takutshedza ha dededzwa tshitshavha nga ha u vhulunga mvelele yavho, ngeno vha tshi khou thetshelesa miraḓo yoṱhe ya lushaka lwa Vhalemba husina u khethulula.